Gecyetişən armud (lat. Pyrus pyrifolia) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin armud cinsinə aid bitki növü.
| Gecyetişən armud | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Yarımtriba: Cins: Növ: Gecyetişən armud |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
|
||||||||||
| ||||||||||
Yaponiyada, Şimali Amerikada, Mərkəzi Asiyada və Çində bitir.
Hündürlüyü 10–15 m-ə çatan ağacdır. Zoğları çılpaq və ya tükcüklü, bəzən isə keçətükcüklüdür. Yarpaqları uzunsov, yumurtavaridir, 7–12 sm uzunluqda, 4–6 sm enindədir. Kənarları dişlidir və açıq-yaşıl rəngdədir. Yarpaqların hər iki tərəfi əvvəlcə az tükcüklü olub, sonradan çılpaqlaşır. Çiçəkləri 6–9 ədəd olub, qrup halında yerləşmişdir. Meyvəsinin uzunluğu 5–7 sm-ə çatır, kürə formalı, yandan sıxılmış üzəri xallıdır, qonuru-ağımtıl rəngdədir. Aprel ayında çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında meyvələri yetişir.
Soyuğa, istiyə rütubətə davamlı növdür. Çöl-çəmən torpaqlarda yaxşı bitir.
Böyük Qafqazda, Lənkəran düzənliyində, Abşeronda bağ və parklarda rast gəlinir.
Asiya armudu ət marinadlarında işlənilir, özəlliklə mal əti üçün marinadlarda, çünki onun tərkibində ətdəki zülalları yumuşaldan fermentlər var. Məsələn, Koreya mətbəxində o, bulqogi marinadında işlənilir.[1][2] Kimçi reseptlərində də Asiya armudunun püresi istifadə olunur.[3] Onun püresi həmçinin şəkərin əvəzinə sirkə və ya soya sousu əsasında hazırlanan souslara əlavə olunur.[4]
- Ficus pyrifolia Burm.f.
- Morus cathayana var. japonica (Makino) Koidz.
- Morus rubra var. japonica Makino
- Pyrus arakiana Koidz.
- Pyrus asakeensis Koidz.
- Pyrus autumnalis (Siebold) Koidz.
- Pyrus autumnalis var. culta (Makino) Koidz.
- Pyrus autumnalis f. discolor (Nakai) Koidz.
- Pyrus autumnalis f. hiemalis (Siebold) Koidz.
- Pyrus autumnalis f. pallescens (Nakai) Koidz.
- Pyrus autumnalis f. sieboldii Koidz.
- Pyrus babauttiagi Koidz.
- Pyrus communis var. autumnalis Siebold
- Pyrus communis var. hiemalis Siebold
- Pyrus communis var. sinensis K.Koch
- Pyrus cuneata Koidz.
- Pyrus higoensis Koidz.
- Pyrus incubacea Koidz.
- Pyrus kiushiana Koidz.
- Pyrus kiusiana Koidz.
- Pyrus kleinhofiana Koidz.
- Pyrus lakuhokuensis Koidz.
- Pyrus lasiogyna Koidz.
- Pyrus lasiogyna var. lanuginosa Nakai
- Pyrus lindleyi Rehder
- Pyrus malus var. sinensis (K.Koch) Wenz.
- Pyrus montana Nakai
- Pyrus montana var. rehderi Nakai
- Pyrus montana var. rehderi Nakai
- Pyrus nehiyamadonis Koidz.
- Pyrus pseudocalleryana Uyeki
- Pyrus pseudouipongensis Uyeki
- Pyrus pyrifolia var. culta (Makino) Nakai
- Pyrus pyrifolia f. discolor Nakai
- Pyrus pyrifolia f. hiemalis (Siebold) Nakai
- Pyrus pyrifolia var. montana Nakai
- Pyrus pyrifolia f. pallescens Nakai
- Pyrus pyrifolia f. stapfiana (Rehder) Rehder
- Pyrus pyrifolia var. talyschensis Gladkova
- Pyrus saidaeana Koidz.
- Pyrus serotina Rehder
- Pyrus serotina var. culta (Makino) Rehder
- Pyrus serotina var. stapfiana Rehder
- Pyrus sinensis L.H.Bailey
- Pyrus sinensis Lindl. ex Sabine
- Pyrus sinensis var. culta Makino
- Pyrus sohayakiensis Koidz.
- Pyrus tajimaensis Koidz.
- Pyrus tambana Koidz.
- Pyrus tobisimensis Koidz.
- Pyrus togashiana Koidz.
- Pyrus tsuchiyana Koidz.
- Pyrus tungusiana Koidz.
- Pyrus uipongensis Uyeki
- Pyrus umemurana Koidz.
- Pyrus uyematsuana Makino
- Pyrus yohrohensis Koidz.
- ↑ Hagedorn, David. "Cook Asian pears at your peril". Washington Post (ingilis). 27 noyabr 2012. ISSN 0190-8286. 29 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2021.
- ↑ Kim, Emily [Maangchi]; Roskin, Julia. "Bulgogi (Korean Grilled Beef) Recipe". New York Times Cooking (ingilis). 29 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2021.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 29 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2023.
- ↑ Imatome-Yun, Naomi. "What You Should Know About the Bae Pear". The Spruce Eats (ingilis). 18 avqust 2019. 27 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2021.