Federiko Kommandino (it. Federico Commandino; 1509[1][2][…], Urbino[d][3][4] – 3 sentyabr 1575[1][2], Urbino[d][4][5]) — italyan humanist və riyaziyyatçı.
| Federiko Kommandino | |
|---|---|
| it. Federico Commandino | |
 | |
| Doğum tarixi | 1509[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 3 sentyabr 1575[1][2] (65–66 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Təhsili |
|
| Fəaliyyəti | riyaziyyatçı, riyaziyyat tarixçisi[d], tərcüməçi, naşir |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Urbinoda anadan olmuş o, Paduada, daha sonra isə Ferrarada təhsil almış və Antonio Muza Brazavoladan tibb üzrə doktorluq dərəcəsi almışdır. Həyatı boyu çoxsaylı himayədarları olmuşdur. Əvvəlcə Viterbo yepiskopu Qrassinin köməyi ilə o, daha sonra Papa VIII Klimentin himayəsi altına keçmişdir. Urbinoda o, II Qvidobaldo della Rovere tərəfindən himayədarlıq edilmiş, lakin sonra kardinal Ranuççio Farneze ilə birlikdə Romaya gəlmişdir. Romada o, qısa müddət Papa vəzifəsində çalışan Kardinal Çervini tərəfindən himayədarlıq edilmişdir. II Françesko Maria della Rovere tərəfindən Urbinoya geri cəlb edilmişdir. Urbinoda o, güman ki, Con Di ilə görüşmüş və alimlər Konrad Dasipodius (il Dasipodio), Cerolamo Kardano, Françesko Mavroliko və Kristofer Klaviusla yazışmışdır.[7]
O, ən çox qədim riyaziyyatçıların əsərlərinin tərcüməçisi kimi mərkəzi rolu ilə məşhur idi. Bu əsərdə onun mənbələri əsasən yunan və ikinci dərəcəli ərəb dilində, tərcümələri isə əsasən latın və ikinci dərəcəli italyan dilində yazılıb. O, Arximedin bir çox traktatlarının nəşrinə cavabdeh olub. O, həmçinin Aristarxus Samoslunun (Günəşin və Ayın ölçüləri və məsafələri haqqında), İskəndəriyyəli Pappın (Riyazi toplu), İsgəndəriyyəli Heronun (Pnevmatika), İsgəndəriyyəli Ptolemeyin (Planisfer və Analemma), Perqalı Apolloninin (Koniklər) və İsgəndəriyyəli Evklidin (Elementlər) əsərlərini tərcümə edib. Onun şagirdləri arasında Qvidobaldo del Monte və Bernardino Baldi də var idi. Komandino astronom Françesko Mavroliko ilə yazışmalar aparırdı. Kommandino teoremi kimi tanınan təklif ilk dəfə onun cazibə mərkəzləri haqqında əsərində ortaya çıxır.
- 1 2 3 4 Bianca C. COMMANDINO, Federico // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 1982. Vol. 27.
- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 Istituto centrale per il catalogo unico EDIT 16: censimento nazionale delle edizioni italiane del XVI secolo (it.). Roma: ICCU, 2000.
- 1 2 3 4 5 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1994.
- 1 2 Complete Dictionary of Scientific Biography. Detroyt: Charles Scribner's Sons, 2008. ISBN 978-0-684-31559-1
- ↑ https://books.google.cat/books?id=wnQIEQAAQBAJ&pg=PA244. S. 244.
- ↑ Nuovo Dizionario Storico, Volume VII. Naples: Michele Morelli, Naples. 1791. 296–297.
- "Commandino's Theorem".
- "Commandino biography".
- "Liber de centro gravitatis solidorum 1565". Archimedes Project. 12 mart 2007 tarixində arxivləşdirilib.