Fatimilər xilafəti (ərəb. الخلافة الفاطمية‎, əl-Xilafa əl-Fatimiyyə) — Fatimilərin idarə etdiyi hərbi-teokratik dövlət. Şimali Afrikada yaranmışdır. Antifeodal xarakter daşıyan ismaililər hərəkatının genişlənməsindən istifadə edən ilk Fatimi xəlifəsi (909–934) ərəbbərbər tayfalarının köməyi ilə hakimiyyətdən salaraq Fatimilər xilafətinin əsasını qoymuşdu. O, az bir muddətdə Mərakeş istinsa olmaqla bütün Şimali Afrikanı tutmuşdur. Yarım əsr sonra MisirSuriya da Fatimilər xilafətinə daxil edilmişdir. 969-cu ildə Fatimi sərkərdəsi Misiri tutmuş və Qahirə şəhərinin əsası qoyulmuşdur. 973-cü ildə ildə Qahirə xilafətin paytaxtı elan edilmişdir. X əsrin sonunda Fatimilərin hakimiyyəti Suriyadan Mərakeşə qədər yayılmışdı.

Tarixi dövlət
Fatimilər xilafəti
ərəb. الدَّولةُ الفَاطميَّةُ‎ əd-Daula əl-Fətimiya
Fatimilər yüksəliş dövründə
Fatimilər yüksəliş dövründə
 
 
 
909 — 1171

Paytaxt Qahirə
i Bərbər dili, ərəb dili, qibti dili
Rəsmi dilləri ərəb dili
Valyuta Dinar, Dirhəm
Ərazisi 5100000
İdarəetmə forması Monarxiya
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Fatimi xəlifələri (xəlifə eyni zamanda ismaili imamı sayılırdı) tədricən feodal hakimlərinə çevrilmişdilər. X əsrin sonlarında, xüsusən xəlifə (975—996) dövründə məhsuldar qüvvələrin artması, əkinçiliyin inkişafı, sənətkarlıq və ticarətin genişlənməsi nəzərə çarpırdı. XI əsrin ortalarında Fatimilər xilafəti zəifləmiş, 1048-ci ildə Şimali Afrika Fatimilər xilafətindən ayrılmışdır. XII əsrin ortalarına qədər normanlar Siciliya, Malta, Tripoli, və s. şəhərləri zəbt etmişdilər. Suriya səlibçilərin, sonra isə səlcuqların hakimiyyəti altına girmişdir. 1169-cu ildə Fatimilər xilafətində vəzir təyin olunmuş Səlahəddin Əyyubi 1171-ci illə hakimiyyəti ələ keçirmiş və Misirdə Əyyubilər sülaləsinin əsasını qoymuşdur.

İstinadlar

  1. Фатимиләр хилафәти // Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası: [ 10 ҹилддә]. IX  ҹилд: Спутник Фронтон. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1986. С. 512.

Əlavə ədəbiyyat

  • Abun-Nasr, Jamil. . Cambridge: Cambridge University Press. 1987. ISBN 0521337674.
  • Brett, Michael. . The Medieval Mediterranean. 30. Leiden: Brill. 2001. ISBN 978-9004117419.
  • Brett, Michael. The Fatimid Empire. The Edinburgh History of the Islamic Empires. Edinburgh: Edinburgh University Press. 2017. ISBN 978-0-7486-4076-8.
  • Cortese, Delia, "Fatimids", in Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God (2 vols.), Edited by C. Fitzpatrick and A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014, Vol I, pp. 187–191.
  • . Das Reich des Mahdi: Der Aufstieg der Fatimiden (alman). Munich: C. H. Beck. 1991. ISBN 978-3-406-35497-7.
    • English translation: Halm, Heinz. The Empire of the Mahdi: The Rise of the Fatimids (ingilis). Bonner, Michael tərəfindən tərcümə olunub. Brill. 1996. ISBN 9004100563.
  • Hofer, Nathan. "Sufism in Fatimid Egypt and The Problem of Historiographical Inertia". Journal of Islamic Studies. 28 (1). 2017: 28–67. doi:.
  • Köhler, Michael A. Hirschler, Konrad (redaktor). Alliances and Treaties between Frankish and Muslim Rulers in the Middle East (ingilis). Holt, Peter M. tərəfindən tərcümə olunub. Leiden: Brill. 2013. ISBN 978-90-04-24890-8.
  • Lev, Yaacov. . International Journal of Middle East Studies. 19 (3). 1987: 337–365. doi:. JSTOR .
  • Lev, Yaacov. "The Fatimids and Byzantium, tenth–12th Centuries". Graeco-Arabica. 6. 1995: 190–208. OCLC .
  • O'Kane, Bernard. The Mosques of Egypt. American University of Cairo Press. 2016. ISBN 978-9774167324.
  • Raymond, André. Le Caire (fransız). Fayard. 1993.
  • Raymond, André. (ingilis). Harvard University Press. 2000. ISBN 978-0-674-00316-3.
  • Richards, Donald Sidney. . Routledge. 2017. ISBN 9781351892872. İstifadə tarixi: 3 February 2023.
  • , The History of the Crusades Volume I: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem, Cambridge University Press, 1951
  • Sanders, Paula. [[[:Şablon:Google Books]] Ritual, Politics, and the City in Fatimid Cairo] (). Albany, New York: State University of New York Press. 1994. ISBN 0-7914-1781-6.
  • Walker, Paul E. . London: I.B. Tauris. 2002. ISBN 978-1860646928.

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2023