Fabrik-mətbəx (rus. Фабрика-кухня) — SSRİ-də 1920–1930-cu illər arasında geniş yayılmış mexanikləşdirilmiş iri ictimai iaşə müəssisəsi. Memarlıq və sosial-mədəni baxımdan unikal bir quruluş növüdür, müasir incəsənət tarixində ayrıca nəzərdən keçirilir.
Azərbaycanda ilk fabrik-mətbəx 1930-cu ildə işə salınmışdır.[1] Azərbaycan SSR-də, xüsusən də Bakıda bir çox fabrik-mətbəxlər var idi. Bakının fabrik-mətbəxləri geniş məkan həlləri ilə seçilirdi, onları Moskva və Leninqrad memarlığının oxşar nümunələri ilə bir sıraya qoyurdu.[2]
Abdul Hüseynovun sözlərinə görə, Sovet Konstruktivist binalarının özünəməxsus tipologiyası var idi. Məsələn, Bakıda kafeteriyalar, fabriklər, zavodlar, uşaq baxçaları və digər müəssisələr üçün yemək hazırlamaq üçün nəzərdə tutulmuş bir neçə fabrik mətbəxi var idi. Bu "qida fabrikləri" qadınları ev işlərinin "adi" işlərindən azad etmək və istehsala cəlb etmək kimi sırf sosialist ideyasını həyata keçirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Memarlıq baxımından bu fabrik mətbəxləri inqilabdan sonrakı dövrün abidələridir və rasionalistlərin və konstruktivistlərin cəsarətli fantaziyalarını təcəssüm etdirir. Hüseynov izH etmişdir ki, "Bakıda bir neçə fabrik-mətbəx binası qalmışdır". Onlardan biri Bayıl ərazisində yerləşir və doğum evinə çevrilib. Bir vaxtlar çörək sexi kimi fəaliyyət göstərən sənaye binaları da salamat qalıb. Onlardan biri hələ də böyük çörək sexi kimi istifadə olunur.[3]