Dırbay məscidi
Dırbay məscidi — Azərbaycan, Bakı şəhəri, Sabunçu rayonunun Nardaran qəsəbəsində yerləşən tarixi məscid.
| Dırbay məscidi | |
|---|---|
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Şəhər |
 Bakı |
| Rayon | Sabunçu rayonu |
| Yerləşir | Nardaran, Dırbay məhəlləsi |
| Aidiyyəti | Nardaran Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu |
| Sifarişçi | Şeyx Bağı |
| Tikilmə tarixi | 1912-ci il |
| Üslubu | məscid |
| 40°33′23″ şm. e. 50°00′16″ ş. u. | |
 |
|
 |
|
Tikintisinə 1912-ci ildə, Dırbay məhəlləsinin məhəllə mərkəzində yeganə ictimai element kimi Hacı Ağanın oğlu Şeyx Bağı tərəfindən vəsadət verilsə də, onun tikintisi tamamlanmamış və məscidin fasad kompozisiyası yerləşdiyi küçədən o qədər də diqqəti cəlb etmir. Lakin məscidin interyeri və plan quruluşu maraq doğurur. Binanın üç yerləşkədə tikilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Məscidin qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş hissəsi vestibüldən başlayaraq, ona perpendikulyar yerləşdirilmiş lentvari plan quruluşlu zala keçir. Vestibül oxvari tağla qadınlar üçün inşa olunmuş ibadət zalı vestibüllə birlikdə "T" şəkilli plan quruluşunu yaradır.[1]
Qadınların ibadət zalının, tikintisi nəzərdə tutulan, lakin tamamlanmayan kvadrat formalı (12 x 14 m) ibadət zalı ilə tamamilə əlaqəsi yoxdur. Hər iki zal cənub istiqamətdə ümumi arakəsmə ilə birləşir.
Vestibül zaldan ayrılaraq, tağ-tavanla örtülmüş, divarlarda ayaqqabı qoymaq üçün açılmış tağçalarla inşa olunmuşdur. Qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş kiçik zal, pilyastrların köməyi ilə üç fəza bölgüsü yaratmış və qotik tağ-tavanla örtülmüşdür. Zal şərq və şimal istiqamətdən pəncərə açırımları ilə işıqlandırılır.[1]
Tamamlanmamış böyük ibadət zalının divarları, qadınlar üçün inşa olunmuş kiçik yerləşkənin davamı olaraq inşa olunaraq qapansa da, örtük konstruksiyası öz həllini tapmamışdır. Zalın cənub divarında hətta mehrabın yeri belə qeyd olunmuş, lakin onun inşası başa çatdırılmamışdır. Məscidin inşasının başa çatdırılmamasının maliyyə çətinliyi ilə əlaqələndirmək olar. Lakin belə bir ictimai tikilinin inşası, kəndin şəhərsalma quruluşunda daha bir məhəllə düyününün yaranmasına səbəb olmuşdur.[1]
- 1 2 3 Rahibə Əliyeva. Nardaran Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu. Bakı: Optimist. 2024. ISBN 978-9952-561-76-0.
- Rahibə Əliyeva. Nardaran Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu. Bakı: Optimist. 2024. ISBN 978-9952-561-76-0.
- "Nardaran" dövlət tarix-mədəniyyət qoruğu adlı monoqrafiya dərc edilib" (az.). https://science.gov.az. 13 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2026.
- ""Nardaran" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu" (az.). https://www.preslib.az. 13 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2026.