Cihad Burak (türk. Cihat Burak; 1915[1][2], İstanbul – 13 mart 1994 və ya 3 mart 1994[3], İstanbul) — Türkiyə rəssamı, memarı, yazarı və keramika ustası.
| Cihad Burak | |
|---|---|
| türk. Cihat Burak | |
| Doğum tarixi | 1915[1][2] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 13 mart 1994 (78–79 yaşında) və ya 3 mart 1994[3] (78–79 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Təhsili |
|
| Fəaliyyəti | müəllif |
Cihad Burak 1915-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. O, 1937-ci ildə Qalatasaray Liseyində orta təhsilini başa vurduqdan sonra indiki adı Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universiteti olan dövrün İstanbul Gözəl Sənətlər Akademiyasının memarlıq şöbəsinə daxil olmuş, burada Sədat Haqqı Əldəm, Bonatz və Emin Onatın tələbəsi kimi 1943-cü ildə məzun olmuşdur. İxtisası üzrə ilk peşəkar təcrübəsini 1943-cü ildə fəaliyyətə başladığı Ankara Tekel Baş Müdirliyində qazanmışdır. Daha sonra Ankara Bədən Tərbiyəsi Baş Müdirliyində, İstanbul Texniki Universitetinin layihə bürolarında çalışmış, 1951-ci ildə Ankara Nafiyyə Vəkalətində (Bayındırlıq Nazirliyi) Tikinti İşləri Başçısı vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1952-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının təqaüdü ilə Fransaya göndərilmiş, üç il Parisdə memarlıq və rəssamlıq təhsili almışdır. 1955-ci ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra yenidən Bayındırlıq Nazirliyindəki vəzifəsini davam etdirmişdir. 1957-ci ildə Əfqanıstana, Türkiyənin Kabildəki səfirliyinin binasının layihələri üçün ezam olunmuşdur. 1961-ci ildə Fransa hökumətinin təqaüdü ilə yenidən Parisə göndərilmiş və burada prefabrik tikinti üsullarını araşdırmışdır. Təqaüd müddəti başa çatdıqdan sonra Parisdə qalmaq məqsədilə nazirlikdəki vəzifəsindən ayrılmışdır. Rəssamlıq fəaliyyətinə üstünlük verdiyi bu dövrdən sonra 1965-ci ildə Türkiyəyə qayıtmış və Özəl İşıq Memarlıq Məktəbində, eləcə də İstanbul Dövlət Tətbiqi Gözəl Sənətlər Ali Məktəbində (indiki Marmara Universiteti Gözəl Sənətlər Fakültəsi) rəssamlıq dərsləri vermişdir.[4]
İlk fərdi sərgisini 1957-ci ildə İstanbulun Beyoğlu Şəhər Qalereyasında Fransada hazırladığı əsərlərlə açmışdır. Sənətkarın "ictimai realizm" anlayışı əsasında işlədiyi əsərləri ilə yanaşı, Dolmabağça sarayının darvazası, Qəbir daşları və İncili qız kimi işlərində fantastik quruluş da müşahidə olunur. "Kanaryam Güzel Kuşum Ben Sana Vurulmuşum" adlı əsərində ölüm mövzusunu işləyən Burakın yaradıcılığında Yəhya Kamal Bəyatlı, Nazim Hikmət, Neyzən Tofiq, Ərən Əyyuboğlu və Aliyə Berger kimi tanınmış simaların portretləri, eləcə də son dövrə aid "Pişik" mövzulu rəsmləri yer almışdır.[5]
Memarlığı dolanışıq üçün, rəssamlığı isə öz peşəsi kimi icra etdiyini bildirmiş Cihad Burakın metal çap işlərində, porselen və şüşə məmulatlarında, bişmiş torpaq heykəl və büstlərində də rəsmlərində olduğu kimi ekspressionist üslub nəzərə çarpmışdır.[5]
Ədəbiyyat sahəsində də diqqətəlayiq əsərlər vermiş Burakın ilk hekayə kitabı "Cardonlar" 1981-ci ildə nəşr olunmuş, bunu 1992-ci ildə yayımlanan və Yunus Nadi Mükafatı müsabiqəsində birincilik qazanan "Yakutilər" izləmişdir. Kitablarına daxil edilməmiş hekayələri isə əlyazmaları və makina mətnləri əsasında toplanaraq vəfatından doqquz il sonra "Zenci Kalınız!" adı ilə çap edilmişdir.[5]
Cihad Burak 1994-cü ildə İstanbulda vəfat etmişdir. 2020-ci ildə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin Mədəni İrs İdarəsi tərəfindən başlanan İstanbul məzarlıqlarının tənzimlənməsi layihəsi çərçivəsində onun məzarının abadlaşdırılması üçün də işlər aparılmışdır.[6]
- 1964-cü ildə Parisdə "Dəniz Döyüşü Xəyali Donanması" adlı əsərinə görə Bürünc Medal
- 1964-cü ildə Parisdə keçirilən Utrillo Mükafat Sərgisində Gümüş Medal
- 1982-ci ildə İstanbulda keçirilən Sedat Simavi Fondunun Təsviri Sənətlər Mükafatı
- 1991-ci ildə Plastik Sənətlər Assosiasiyasının Fəxri Mükafatı
- 1957 - Beyoğlu Şehir Galerisi,
- 1958 - Ankara Sanat Sevenler Derneği
- 1962 - Galerie Claude Levin, Paris
- 1962 - Galerie Raphael Mischkind, Lille
- 1964 - Carevan Galerie, Cannes.
- 1965 - Galerie Bodo Bratke, Wesel, Almanya
- 1965 - İstanbul.
- 1967 - Türk Alman Galerisi, İstanbul
- 1968 - Taksim Sanat Galerisi, İstanbul.
- 1969 - Taksim Sanat Galerisi, İstanbul
- 1970 - Alman Kütüphanesi, Ankara.
- 1971 - Galeri I, İstanbul.
- 1974 - Artizan Sanat Galerisi, Ankara
- 1975 - Melda Kaptana Sanat Galerisi, İstanbul.
- 1976 - Galeri Baraz, İstanbul.
- 1977 - Oya sanat Galerisi, İstanbul
- 1978 - T. İş Bankası Parmakkapı Sanat Galerisi, İstanbul
- 1978 - Hobi Sanat Galerisi, İstanbul
- 1982 - Urart Sanat Galerisi
- 1987 - Kile Sanat Galerisi
- 1988 - Kile Sanat Galerisi
- 1991 - Kile Sanat galerisi
- 1991 - Garanti Bankası Sanat Galerisi
- 1992 - Sevimce Sanat Galerisi 2. İstanbul Sanat Fuarı
- 1994 - Sevimce Sanat Galerisi 4. İstanbul Sanat Fuarı Retrospektif Sergi
- 1962 - 8 Peintres de Paris,
- 1963 - Galerie Mouffe, Paris.
- 1963 - Cooperstown Association, New York,
- 1964 - Salon İnterministeriel, Musée de l'Art Moderne. ("Deniz Muharebesi/Hayal Donanma" adlı resmi ile (116x191 cm.) Bronz Madalya.
- 1964 - Çağdaş Türk Resmi, Musée de l'Art Moderne.
- 1964 - Crane Callann Galerie, Londra
- 1964 - Utrillo Armağanı, Paris. (Gümüş Madalya)
- 1965 - Galerie Jacques Casanova, Paris.
- 1966 - Fransız Kültür Merkezi, Ankara.
- 1967 - Çağdaş Türk Ressamları Sergisi Birincilik Ödülü (50 Altın)
- 1967 - Ankara Doğuş Galerisi. (Grafik Sergisi)
- 1968 - Resim ve Toplum, Yapı Endüstri Merkezi Galerisi, İstanbul. (Cihat Burak, Neşet Günal, Nedim Günsür, Nuri İyem, Gürol Sözen)
- 1968 - Galeri I, "Galatasaray 100. Yıl Sergisi", İstanbul
- 1968 - Galeri I, "Sanatsevenler Sergisi", İstanbul.
- 1970 - Taksim Sanat Galerisi, "Karma Sergi".
- 1971 - Melda Kaptana, İstanbul. "Karma Sergi".
- 1973 - Aydın Cumalı Sanat Galerisi, Moda.
- 1974 - Artizan Sanat Galerisi, Ankara. "Karma Sergi".
- 1975 - Künmat Sanat Galerisi. "Karma Sergi."
- 1975 - Aydın Cumalı Sanat Galerisi, Moda. (Cihat Burak, Nedim Günsür, Nuri İyem)
- 1976 - Melda Kaptana Sanat Galerisi. "Karma Sergi." (30 Ocak)
- 1976 - Maçka Sanat Galerisi, İstanbul. "Beş Gerçekçi Türk Ressamı."
- 1978 - Ayvalık Sanat. (Cihat Burak, Devrim Erbil)
- 1979 - Bedri Rahmi Galerisi. "Yılsonu Karma Sergisi."
- 1980 - Bedri Rahmi Galerisi. "Uluslararası Af Örgütü Karma Sergi".
- 1980 - Galeri Baraz, "Türk Resminde Natürmort."
- 1980 - Modül Sanat Galerisi, "Seramik, Resim Karma Sergi".
- 1980 - Bedri Rahmi Galerisi. "Yılsonu Resim Sergisi."
- 1981 - İm Sanat Galerisi, "Karma Sergi."
- 1981 - Cardonlar, öykü, Ada Yayınları
- 1992 - Yakutiler, öykü, Simavi Yayınları
- 2003 - Zenci kalınız!, öykü, Yapı Kredi Yayınları
- ↑ 1 2 Cihat Burak // Artnet. 1998.
- ↑ 1 2 Cihat Burak // mutualart.com. 2008.
- ↑ 1 2 Library of Congress Authorities (ing.). Library of Congress.
- ↑ Şeyda Üstünipek kaleminden Cihat BurakArxivləşdirilib 20 aprel 2008 at the Wayback Machine
- ↑ 1 2 3 Yapı Kredi Yayınları sayfası
- ↑ Cihat Burak | Mimar, Ressam, YazarArxivləşdirilib 2009-02-21 at the Wayback Machine