Cənubi Afrika tülküsü və ya kama, asse, həmçinin gümüşü-qara tülkü (lat. Vulpes chama) — itlər fəsiləsinin tülkü cinsindən olan yırtıcı məməli növü.
| Cənubi Afrika tülküsü | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||||
|
XƏTA: parent və rang parametrlərini doldurmaq lazımdır. ???: Cənubi Afrika tülküsü |
||||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||||
|
||||||||||||
| ||||||||||||
Kama Cənubi Afrikaya endemik olan kiçik tülkü növüdür. Vulpes chama kiçik bədən quruluşlu məməlidir, adətən quyruğu istisna olmaqla 45 ilə 62 sm uzunluğundadır. Quyruğu isə 30 ilə 40 sm uzunluğundadır. Çiyin hündürlüyü 30 ilə 35 sm arasında dəyişir və çəkisi adətən 2,5 ilə 4,5 kq arasındadır. Kəllə quruluşu V. bengalensis ilə çox oxşardır, baxmayaraq ki, V. chamanın kəlləsi bir qədər daha genişdir və maksilyar bölgəsi bir qədər qısadır. Kap tülküsünün qulaqları nisbətən böyük və itidir, burnu kiçik və itidir. Tükləri gümüşü-boz rəngdədir, qulaqların arxası qəhvəyi rəngdədir və qulaqların mərkəzində ağ tüklər görünür. Boyun və yan tərəflərin rəngi daha açıqdır, alt hissələri isə açıq qəhvəyidən açıq bej rənginə qədər dəyişir. Başı tünd qırmızı, alt çənəsi isə tünd qəhvəyi rəngdədir. Boğazında ağ işarələr var. Ayaqları bədənin qalan hissəsindən daha qəhvəyi rəngdədir. Quyruğu sıx və tüklüdür, gümüşü, açıq bej, qəhvəyi və ya qara uclu, yaxud tünd sarı ola bilər. Quyruq ucu həmişə qara rəngdədir, və quyruq vəzisinin üzərində tünd bir ləkə var.[3]
Tükləri yumşaqdır və təxminən 25 mm uzunluğunda qalın dalğalı alt tüklərdən ibarətdir. Alt tüklər 40 mm qalınlığında sıx qoruyucu tüklərlə örtülmüşdür. Tüklərin dəyişməsi yağışlı mövsümdə, oktyabr-noyabr aylarında baş verir. V. chama cinsi dimorfizm göstərmir, yəni erkək və dişilər görünüşcə demək olar ki, eynidir.[4]
Cənubi Afrika tülküsü Vulpes cinsinin ekvatorun cənubunda Afrika qitəsində yaşayan yeganə növüdür.[5] Əsasən quru və yarı-quru ərazilərdə yaşayır, lakin Cənubi Afrikanın Qərb Kap vilayətinin fynbos biomu kimi bəzi bölgələrdə daha yüksək yağıntı və sıx bitki örtüyü olan ərazilərə də yayılmışdır. Cənubi Afrikanın mərkəzi və qərb bölgələrində geniş yayılmışdır və cənub-qərbi Anqolada təxminən 15° şimal enliyinə qədər çıxır. Zimbabve, Botsvana və Cənubi Afrikada geniş yayılmışdır, Qərb və Şimal Kap vilayətlərinin əksər hissələrində, Şərq Kap, Free State, qərb və şimal-qərb KvaZulu-Natal və Şimal-Qərb vilayətlərində tapılır. Həmçinin Lesotonun yüksək dağlıq bölgələrində də yaşayır.[6]
Cənubi Afrika tülküsü gecə həyat tərzi keçirir və ən çox səhər tezdən və ya axşam qaranlıq düşəndən sonra fəal olur, erkən səhərlər və axşamlar görülə bilər. Gündüzlər adətən yeraltı yuvalarda, deşiklərdə, boşluqlarda və ya sıx kolluqlarda gizlənir. Öz yuvalarını qaza bilən fəal bir tülküdür, baxmayaraq ki, adətən başqa növlərin tərk etdiyi yuvaları öz tələblərinə uyğunlaşdırır. Cənubi Afrika tülküləri əsasən tək yaşayır, baxmayaraq ki, cütlüklər əmələ gətirirlər, erkək və dişilər tez-tez tək-tək yemək axtarırlar. Bəzən isə qida üçün sərbəst qruplarda toplaşa bilərlər. V. chama əraziçilik əlamətləri göstərsə də, yaşayış areallarının üst-üstə düşməsi halları da müşahidə edilir. Kap tülküsü, Cənubi Afrikanın ekosistemində mühüm rol oynayır və onun qorunması bu bölgənin bioloji müxtəlifliyinin qorunması üçün vacibdir.[7]
-
Cənubi Afrika tülküsü balaları -
Dişi və balası -
Cənubi Afrika tülküsü ailəsi -
Kəllə sümüyü
- ↑ Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2003.
- ↑ Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
- ↑ Clutton-Brock, Juliet; Corbet, Gordon B; Hills, Michael. "A review of the family Canidae, with a classification by numerical methods". Bulletin of the British Museum (Natural History). 29. 1976: 117–199. doi:10.5962/bhl.part.6922.
- ↑ Lavoie, Maxime; Renard, Aurélie; Pitt, Justin A.; Larivière, Serge. "Vulpes chama (Carnivora: Canidae)". Mammalian Species. 51 (972). 2019: 11–17. doi:10.1093/mspecies/sez002. ISSN 0076-3519.
- ↑ Child MF, Roxburgh L, Do Linh San E, Raimondo D, Davies-Mostert HT. The red list of mammals of South Africa, Swaziland and Lesotho (Hesabat). South Africa: South African National Biodiversity Institute and Endangered Wildlife Trust. 2016.
- ↑ Sheldon, Jennifer W. Wild dogs: the natural history of the non-domestic Canidae. San Diego: Academic Press. 1992. 168–171. ISBN 978-1-4832-6369-4.
- ↑ Hoffmann, M. "Vulpes chama". IUCN Red List of Threatened Species. 2014. 2014. doi:10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T23060A46126992.en. İstifadə tarixi: 11 noyabr 2021.
- Южноафриканская лисица в Красной книге МСОП Arxiv surəti 17 yanvar 2011 tarixindən Wayback Machine saytında[1]