Bu səhifədə iş davam etməkdədir. |
Cəmil bəy Əlimuradbəyli — Azərbaycan mühəndisi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
| Cəmil bəy Əlimuradbəyli | |
|---|---|
 | |
| Doğum tarixi | 1897 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 1959 (61–62 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Təhsili |
|
| Mükafatları |
 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Əlimuradbəyli Cəmil bəy Cümşüd bəy oğlu 1897-ci ildə Cəbrayıl qəzasının Qorqan kəndində anadan olub.[1][2]
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən
AR Dövlət Arxivindəki sənədlər Cavad bəy Əlimuradbəylinin sənədləri olsa da oxumağa onun qardaşı Cəmil bəy Əlimuradbəyli gedib.[3] 1920-ci ilin yanvar ayında Almaniyaya göndərilib. 1924-cü ildə Frayberq Dağ-Mədən Akademiyasını bitirib. Daha sonra 6 ay Hannover şəhəri yaxınlığındakı neft mədənlərində təcrübəçi mühəndis kimi işləyib.[4] 1925-ci ildə Bakıya gəlib.[4]
1925-ci ildə Neftçilər Həmkarlar İttifaqına üzv olub. Əmək fəaliyyətinə görə 1931-ci ildə "Lenin" ordeni ilə təltif olunub.[5] 1932-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasına üzv olub. Suraxanı neft mdənlərində fəaliyyət göstərib. Burada qazma rəisi vəzifəsinə qədər yüksəlib. 1933-cü ilin iyul ayından dekabr ayına qədər qazma işinin qoyuluşunu öyrənmək üçün ABŞ-də elmi ezamiyyətdə olub. Burada Kaliforniya, Oklahoma və Texas ştatlarının neft mədənlərində olub.[6][4] 1934-cü ildə Azərneftin Bakı-Lökbatan mədənlərində mədən direktoru kimi fəaliyyət göstərib. 1935–1937-ci illərdə "Stalinneft" trestinin rəisi işləyib.[6]
1937-ci ilin noyabr ayında Stalin repressiyaları dövründə həbs olunub.[5] Onu əks-inqilabi trotskiçi təşkilata üzv olmaqda və Azərbaycan neft sənayesinin neft mədənlərində pozuculuq işləri aparmaqda ittiham ediblər.[6] 2 ildən artıq həbsxanada saxlanılıb və işgəncələrə məriz qalıb. 1939-cu il noyabrın 10-da onun işi ilə bağlı ittihamnamə elan edilib. 1939-cu il dekabrın 16-da məhkəmə onu 7 il islah əmək düşərgəsinə, 5 il seçki hüququndan məhrumluğa məhkum edib və Lenin ordeninin alınması haqqında SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti qarşısında vəsatət qaldırıb. Cəmil bəy məhkəmədə bu ittihamların heç birini qəbul etməyib. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası 1940-cı il iyulun 12-də onun kassasiya şikayəti əsasında qərara alıb ki, bu iş yenidən əlavə istintaqa göndərilsin.[5] Lakin onun şikayəti qəbul olunmayıb və o, 1940-cı il oktyabrın 5-də anti-sovet trotskiçi təşkilata üzv olmaqda ittiham olunaraq 8 il müddətinə islah əmək düşərgəsinə sürgünə göndərilib. 1937–1940-cı illər arasında Bayıl həbsxanasında saxlanııb.[2] 1940–1945-ci illər arasında isə Komi MSSR ərazisində yerləşən Uxto-İjemsk İslah Əmək Düşərgəsində (Uxtijemlaq) cəza çəkib. 1945-ci il noyabrın 2-də həbsdən azad olunub.[2][7]
1947-ci ilin avqust ayına Uxta 1 saylı neft şaxtasında azad əməklə mədən rəisinin müavini kimi fəaliyyət göstərib.[8] 1947-ci ildə Bakıya qayıdıb və burada da neft sənayesində fəaliyyət göstərməyə davam edib.[7] Burada "Neftçalaneft" tresti qazma kontorunun sahə rəisi olub. 1948-ci ilin aprel ayında Neft Sənayesi Nazirliyinin əmri ilə Türkmənistan SSR-a göndərilib. Orada "Türkmənneftkəşfiyyat" Birliyinin texniki bölməsinin rəisi işləyib.[8] 1949-cu il avqustun 24-də Cəmil bəy yenidən həbs olunaraq Aşqabad şəhərinə aparılıb. 1950-ci ilin mart ayında SSRİ DTN-nin Özəl Müşavirəsinin qərarı ilə Krasnoyarsk diyarı Norilsk şəhərinə müddətsiz sürgün edilib. 1954-cü il sentyabrın 8-də sürgündən azad edilib və ona yaşayış yerinə qayıtmağa ona icazə verilib.[2][7] Bakıya qayıtdıqdan bir neçə il sonra dünyasını dəyişib.[9]
Cəmil bəy Əlimuradbəylinin əcdadı Əlimurad bəy Məhəmmədhüseyn bəy oğlu olub. Əlimurad bəy 1818-ci ildə Cavanşir Dizaq mahalının Hacılı camaatına bağlı Aybasanlı obasında anadan olub. Molla yanında oxuduqdan sonra könüllü milis heyətinə başçılıq edib və bir müddət sərhəd gözətçisi olub. Əvvəlcə praporşik rütbəsini daha sonra isə bəy ünvanı alıb. Onun törəmələri "Əlimuradbəyov", "Əlimuradbəyli" soyadını daşıyıblar. Əlimurad bəyin Cümşüd bəy adlı oğlu və Nənəş xanım adlı qızı olub.[1][10] Cümşüd bəy Əlimuradbəyli Mahşərəf xanım Hüseynəli qızı ilə ailə həyatı qurub. Bu evlilikdən Cavad, Cəmil[3] və Rəşid adlı oğulları və Minəş adlı qızları dünyaya gəlib.[11] O, 1924-cü ilədək Qorqan kəndində əkinçilik və maldarlıqla məşğul olub. 1924-cü ildə öldürüldükdən sonra təsərrüfatı kolxoza verilib.[12]
Cəmil bəy Əlimuradbəyli Səriyyə Salman qızı adlı xanımla ailə qurub.[6] Bu evlilikdən 1928-ci ildə Cəmilə, 1932-ci ildə isə Elmira adlı qızları dünyaya gəlib.[12]
- 1 2 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 509
- 1 2 3 4 "Алимурадбейли Джамиль-бек Джумшуд-бек оглы (1898)". ru.openlist.wiki. İstifadə tarixi: 9 fevral 2026.
- 1 2 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 508
- 1 2 3 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 512
- 1 2 3 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 513
- 1 2 3 4 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 511
- 1 2 3 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 514
- 1 2 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 518
- ↑ Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 519
- ↑ Çingizoğlu, Ənvər. Hacılılar (az.). Bakı. 2004. 217.
- ↑ Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 516
- 1 2 Tahirzadə,Tahirli, 2016. səh. 515
- Tahirzadə, Ədalət; Tahirli, Oğuztoğrul. Azərbaycan Cümhuriyyəti tələbələri (az.). Bakı: TEAS Press. 2016. səh. 1222. ISBN 978-9952-494-55-6.