Berta Svirles ledi Cefris (ing. Bertha Swirles, Lady Jeffreys; 22 may 1903[1], Northempton – 18 dekabr 1999[1], Kembric) — Birləşmiş Krallıq riyaziyyatçısı, fiziki və müəllimi. 1969-cu ildən Britaniya Riyaziyyat Assosiasiyasının prezidenti vəzifəsini tutub.[5]
| Berta Svirles | |
|---|---|
| Doğum tarixi | 22 may 1903[1] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 18 dekabr 1999[1] (96 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| İş yerləri |
|
| Təhsili |
|
| Elmi rəhbərləri | Maks Born[4], Ralf Fauler[4] |
Berta Svirles 22 may 1903-cü ildə Northemptonda anadan olub. O, uşaqlıqdan elmi mövzularda maraqlanmış və xüsusilə riyaziyyat və fizika sahələrində yaxşı nəticələr əldə etmişdir. Berta Svirles London Universitetinin Qızlar Kollecində təhsil almış və 1920-ci illərin sonlarına doğru fizika üzrə bakalavr dərəcəsini almışdır. O, daha sonra Mançester Universitetində fizika üzrə magistr təhsili almağa davam etdi və burada məşhur nəzəri fizik Arnold Sommerfeld ilə tanış oldu.[6][7]
Berta Svirles kvant mexanikası və atom fizikası sahələrində müasir elmin inkişafına əhəmiyyətli töhfələr vermişdir. O, xüsusilə atomların və molekulların kvant xüsusiyyətlərini araşdırmış və bu sahədə müasir fizika nəzəriyyələrinin təməlini atmışdır. Onun əsas tədqiqat sahələri arasında kvant nəzəriyyəsi və atomların strukturunun başa düşülməsi var idi. Berta Svirles həmçinin öz dövrünün digər fizika alimləri ilə bir çox mühüm işlərə imza atmışdır. O, 1930-cu illərdə Albert Eynşteynin nəzəriyyələri üzərində aparılan tədqiqatlarda iştirak etmişdir və kvant mexanikası ilə bağlı bir çox əhəmiyyətli elmi işlərə imza atmışdır. O, atom və molekullarda meydana gələn kvant dəyişikliklərinin nəzəri təhlili ilə bağlı çoxsaylı araşdırmalar aparmışdır.[7][8]
Berta Svirles öz elmi karyerası boyunca bir çox universitetlərdə tədris və tədqiqat fəaliyyətləri ilə məşğul olmuşdur. O, 1930-cu illərin sonlarında Britaniya Akademiyasının üzvü olmuş və müxtəlif elmi cəmiyyətlərdə fəal iştirak etmişdir. Berta Svirles həmçinin bir çox gənc fizikaçılara rəhbərlik etmiş və onların elmi inkişafına dəstək olmuşdur.
Berta Svirlesin ən maraqlı cəhətlərindən biri onun öz dövründə qadınların elm sahəsindəki rolu ilə bağlı mübarizəsi idi. O, elmin kişilər tərəfindən idarə olunan bir sahə olduğu dövrdə çalışmış və qadınların bu sahəyə daxil olmasını təbliğ etmişdir. Berta Svirles həmçinin şəxsi həyatında çox ciddi bir alim olmaqla yanaşı, öz işlərinə sevgi ilə yanaşan bir şəxs idi.
Svirles riyaziyyat və fizika üzrə bir neçə elmi məqalənin müəllifidir. O, həyat yoldaşı Herald Cefris ilə birlikdə "Riyazi Fizika Metodları" dərsliyinin həmmüəllifidir və ilk nəşri 1946-cı ildə nəşr olunub. Bu əsər dəfələrlə, ən sonuncusu 2001-ci ildə yenidən çap olunub. 1989-cu ildə ərinin ölümündən sonra Svirles uzun illər əməkdaşlıqdan qalan sənədləri tərtib etməyə və kataloqlaşdırmağa başladı.[9]
Berta Svirles 18 dekabr 1999-cu ildə Kembricdə insultdan sonra vəfat etdi. 2016-cı ildə, ölümündən sonra Kembric Universiteti Şurası ərazisinin bir hissəsini (ing. Swirles Court) onun adını daşıyıb.[10]
- 1 2 3 4 5 6 7 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1994.
- ↑ http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jeffreys_Bertha.html.
- ↑ http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Jeffreys,_Bertha_Swirles@844118401.html#lett.
- 1 2 Mathematics Genealogy Project (ing.). 1997.
- ↑ Ruth M. Williams, Bertha Swirles Jeffreys (1903-1999), pp. 178–190, in Out of the Shadows: Contributions of Twentieth-Century Women to Physics, edited by Nina Byers and Gary Williams, 498 p. (Cambridge University Press, 2006). ISBN 0-521-82197-5
- ↑ "Jeffreys, Sir Harold (1891–1989), geophysicist" (ingilis). 23 sentyabr 2004. doi:10.1093/ref:odnb/40027.
- 1 2 Williams, R. M. "Obituary: Bertha Jeffreys". The Independent. 22 dekabr 1999. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2012.
- ↑ Field, John. "David Tabor. 23 October 1913 - 26 November 2005". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 54. 12 dekabr 2008: 425–459. doi:10.1098/rsbm.2007.0031. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2012.
- ↑ "Presidents of the Association". Mathematical Association. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2018.
- ↑ Administrator. "Street Naming". www.nwcambridge.co.uk (ingilis). 29 yanvar 2015. İstifadə tarixi: 8 mart 2017.
- Hudson J.A. Lady Bertha Swirles, 1903—1999 // Astronomy & Geophysics . 41. 2000. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00336.x.
- Walmsley M. Lady Jeffreys 1903—1999 // Mathematical Gazette . 84. 2000. JSTOR 3621681.
- Williams R.M. Obituary: Bertha Jeffreys // The Independent. 22 December 1999.
- Byers N., Williams G. Out of the Shadows: Contributions of Twentieth-Century Women to Physics. Cambridge University Press. 2006.
- Oral Histories: Bertha Swirles Jeffreys
- CWP at UCLA: Bertha Swirles, Lady Jeffreys
- Portrait by Julia Hedgecoe, 19 March 1998, National Portrait Gallery, London.