Bünyadlılar məscidi — Azərbaycanın Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Əmircan qəsəbəsində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi. [1]
Məscid 1900–1904-cü illərdə inşa edilmişdir.[2] Binanın ustası (memarı) Mirzə Məlik Abbasqulu oğlu olmuşdur. Sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycandakı bir çox dini ibadət yerləri kimi, Bünyadlılar məscidinin də fəaliyyəti dayandırılmış və bina uzun müddət müxtəlif istehsalat sahələri (sex) kimi istifadə edilmişdir.[3]
Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra, 1992-ci ildə məscid yerli icmanın təşəbbüsü ilə yenidən dindarların istifadəsinə verilmiş və ibadət bərpa olunmuşdur.[4]
Məscid 8 tağ və 1 mərkəzi Günbəz üzərində inşa edilmişdir. Binanın layihəsində bir Minarə üçün xüsusi yer nəzərdə tutulsa da, hazırda məscid minarə yeri qoyulmuş formada fəaliyyət göstərir. Məscidin giriş qapısının üzərindəki kitabədə Qurani-Kərimin Tövbə surəsinin 108-ci ayəsi ("...ilk gündən təqva üzərində qurulmuş məscid...") həkk olunmuşdur.[4][5]
Məscidin həyətyanı sahəsində tarixi bir hovuz yerləşir. Hovuzun üzərində onun inşa edilmə tarixi qeyd olunmuşdur.[6]
2019–2020-ci illərdə məscidində genişmiqyaslı əsaslı təmir və abadlıq işləri aparılmışdır. Yenidənqurma zamanı binanın xarici fasadları ağardılmış, daxili hissədə yeni minbər ucaldılmış, xalça döşənmiş, müasir işıqlandırma və istilik sistemi quraşdırılmışdır.[7]
Məscidin həyətində dindarların rahatlığı üçün aşağıdakı şərait yaradılmışdır:
Kişilər və qadınlar üçün ayrı-ayrı müasir təharətxanalar (dəstəmazxanalar) inşa edilmişdir.
Həyətyanı sahə abadlaşdırılmış, yaşıllıq zolaqları salınmış, güllər əkilmiş və oturacaqlar qoyulmuşdur.
Hazırda məsciddə hər gün vaxt namazları, Cümə namazları və digər dini ayinlər icra olunur. Məscidin imamı Hacı Həsən İsrafil oğlu Kərimlidir.
- ↑ Türkmən, Məhəmməd. "Torpaq altında qalan tarix – Əmircan və əmircanlılar – FOTOLAR". musavat.com. 23 mart 2015. 3 sentyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2024.
- ↑ Məmmədov, Teymur. "118 illik Bünyadlılar məscidi – FOTOLAR". NEWS24.AZ (az.). 24 oktyabr 2022. 3 sentyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2024.
- ↑ Yunusov, Arif. Azərbaycanda İslam (PDF) (az.). Bakı: Zaman. 2004. səh. 140. ISBN 9952-8052-2-5. 5 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 14 dekabr 2022.
- 1 2 Yunusov, Arif. Azərbaycanda İslam (PDF) (az.). Bakı: Zaman. 2004. səh. 141. ISBN 9952-8052-2-5. 5 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 14 dekabr 2022.
- ↑ Ələsgərova, Nəsrin. "Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi – South Caucasus Region". ge.boell.org (rus). 15 yanvar 2005. 13 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2024.
- ↑ Salimov, Firudin. "Bakının Əmircan kəndində yerləşən Bünyadlılar məscidi". photostock.az (az.). 17 iyul 2022. 3 sentyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2024.
- ↑ Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (PDF) (az.). Bakı: Beynəlxalq Əlhuda. 2001. səh. 73. ISBN 964-8121-59-1. 23 iyul 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF).