Azərbaycanda 90 yaşına çatmış insan uzunömürlü hesab edilir. Dünya üzrə bu yaş həddi 100-dür.[1] Azərbaycanda uzunömürlülərə xüsusilə dağlıq rayonlarda rast gəlinir. Əsasən Talış bölgəsində, İsmayıllı, Tovuz, Gədəbəy, Quba, rayonlarında üstünlük təşkil edirlər.[2] Azərbaycanın ən uzunömürlü sakini Şirəli Müslümovdur və o, 168 il yaşayıb.[3]
"Hər kim yüz il yaşamasa" adlı kitabda Gədəbəyin 100 yaşlıları haqqında ətraflı məlumat verilir. Kitabda 100 yaşı keçən qadınlar üstünlük təşkil edir[3]. Ümumsayca ən çox uzunömürlülərə Talış dağlarında yerləşən rayonlarda rast gəlinir.[3].
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizialogiya İnstitutunda "Uzunömürlülüyün fizialogiyası" laboratoriyası fəliyyət göstərir.[2]
1999-cu ildə aparılan əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, yaşı 90-dan çox olan insanların sayı azalıb. Azərbaycanda 90–94 yaşlı insanların sayı 7125 nəfər (onun 5442-si qadındır), yaşı 100-dən çox olan insanların sayı 1664 (1141-i qadın, 223-ü kişi) nəfər olub. Uzunömürlü sakinlərin çoxu — 1354-ü kənddə, 310-u şəhərdə yaşayıb.
2009-cu ildə aparılan siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, ölkədə 90–94 yaşlı insanların sayı azalaraq, 4363-ə enib (onun 3417-si qadındır). Ölkədə yaşı 100-dən çox olan insanların sayı 1143-ə qədər (Onların 1043-ü qadın olub) azalıb.
Azərbaycanın hər il açıqlanan demoqrafik göstəricilərində uzunömürlü, yəni yaşı 90-dan yüksək olan insanların sayı ayrıca qeyd edilmir. Burada yalnız yaşı 70 və yuxarı olan insanların sayı ümumi şəkildə açıqlanır. Son açıqlanan statistik göstəricilərə görə, Azərbaycanda 85 və yuxarı yaşda olanlar arasında ölüm halları 1990-cı illə (4825 nəfər) müqayisədə 2013-cü ildə (5760 nəfər) xeyli artıb.
2013-cü ildə uzunömürlülərin sayı bir qədər də azalıb. Aparılan statistikaya görə, ötən il 100 və yuxarı yaşda olan şəxslərin sayı 838 nəfər olub. Uzunömürlülər siyahısına isə daha çox qadınlar düşüb. Belə ki, onların 24 nəfəri kişi, 814 nəfəri qadındır.[4] 2024-cü ilin məlumatına görə Azərbaycanda yaşı 100 və 100-dən çox 270 nəfər pensiyaçı var. Onlardan 234 nəfərini qadın, 36 nəfərini kişi təşkil edir.[5]
Azərbaycanda orta ömür həddi 70,7 ildir.[6]
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Qara Yuluk Osman bəy | 1345–1435 | 90 | Ağqoyunlu tayfa başçısı |
| Həkim Qəni | 1918–2008 | 90 | Şair |
| Firəngiz Şərifova | 1924–2014 | 90 | Aktrisa |
| Böyükağa Məmmədov | 1927–2018 | 90 | Rəqqas |
| Faiq Rəcəbov | 1933–2025 | 91 | Gimnast |
| Abbas Çayxorski | 1917–2008 | 91 | Kimya elmləri doktoru |
| Ağasadıq Gəraybəyli | 1897–1988 | 91 | Aktyor |
| Aida Tağızadə | 1934–2025 | 91 | Professor |
| Ələddin Abbasov | 1922–2014 | 92 | Aktyor |
| Adelaida Məmmədova | 1922–2015 | 92 | Musiqiçi |
| Ağadadaş Səmədov | 1924–2016 | 92 | Veteran |
| Əlibaba Məmmədov | 1930–2022 | 92 | Musiqiçi |
| Soltan Abbas | 1933–2025 | 92 | Şair |
| Sabir Gəncəli | 1932–2025 | 92 | Jurnalist |
| Zaur Sadıqzadə | 1932–2025 | 92 | Gəmi kapitanı |
| Aydın Ələkbərov | 1930–2024 | 93 | Alim |
| Şeyxülislam Axund Əliağa Süleymanzadə | 1885–1977 | 93 | X Şeyxülislam |
| Aşıq Abbasəli | 1913–2007 | 93 | Aşıq |
| Ələviyyə Babayeva | 1921–2014 | 93 | Yazıçı |
| Əli İldırımoğlu | 1927–2020 | 93 | Yazıçı |
| Xoşbəxt Yusifzadə | 1930–2023 | 93 | Geoloq |
| Çingiz Hüseynov | 1929–2024 | 94 | Yazıçı |
| Teymur Bünyadov | 1927–2022 | 94 | Akademik |
| Ədilə Namazova | 1926–2020 | 94 | Tibb elmləri doktoru |
| Əziz Şərif | 1895–1989 | 94 | Yazıçı |
| Məmməd Əlili | 1898–1993 | 94 | Aktyor |
| İsa Cavadoğlu | 1931–2025 | 94 | Şair |
| Mirzə İsmayıl Qasir | 1805–1900 | 95 | Şair |
| Babaş Əfəndi Mikayılzadə | 1865–1957 | 95 | Dinçi |
| Muxtar Əfəndizadə | 1880–1975 | 95 | Alim |
| Sara Aşurbəyli | 1906–2001 | 95 | Alim |
| Bahadur Hüseynov | 1921–2016 | 95 | Hüquqşünas |
| Aşıq Cahad | 1917–2013 | 96 | Aşıq |
| Lütfi Zadə | 1921–2017 | 96 | Alim |
| Daməd Nəbiyev | 1925–2021 | 96 | Veteran |
| Məhəmməd Məhərrəmov | 1895–1992 | 97 | AXC parlament üzvü |
| Rəhim Məmmədov | 1928–2025 | 97 | Rəssam |
| Tofiq Ağahüseynov | 1923–2021 | 98 | general-polkovnik |
| Vidadi Babanlı | 1927–2025 | 98 | Yazıçı, şair |
| Nəsibə Hüseynova | 1926–2025 | 99 | Professor |
| Aşıq Bəsti | 1836–1936 | 100 | Aşıq |
| İsmayıl İbrahimov | 1915–2016 | 100 | Texnika elmləri doktoru |
| Feyzavər Turan | 1919–2020 | 100 | Yazıçı, publisist |
| Sona Hüseynova | 1925–2025 | 100 | Deputat |
| Roza Cəlilova | 1929–2025 | 96 | Xoreoqraf |
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Miskinli Vəli | 1894–1995 | 101 | Aşıq |
| Balamet Balametov | 1906–2007 | 101 | Dövlət xadimi |
| Molla Vəli Vidadi | 1709–1809 | 102 | Şair |
| Aşıq Talıb | 1887–1979 | 102 | Aşıq |
| Fatma Səttarova | 1922–2024 | 102 | Veteran |
| Şeyxülislam Fazil İrəvani | 1782–1885 | 103 | II Şeyxülislam |
| Ömər Əliyev | 1900–2004 | 104 | Xeyriyyəçi |
| Miskin Abdal | 1430–1535 | 105 | Şair |
| Aşıq Ələsgər | 1821–1926 | 105 | Aşıq |
| Lətif Hüseynzadə | 1903–2008 | 105 | Ədəbiyyatşünas |
| Hilal İbrahimov | 1915–2025 | 110 | Veteran |
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Seyid Lazım Ağa | 1880–1994 | 114 | Dinçi |
| Nabat Aşurbəyova | 1795–1912 | 117 | Xeyriyyəçi, mesanat |
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Mahmud Eyvazov | 1808–1960 | 150 | -- |
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Şirəli Müslümov | 1805–1973 | 168 | Çoban |
| Adı, soyadı | Yaşadığı illər | Yaşı | Peşəsi |
|---|---|---|---|
| Artur Rasizadə | 1935 — | 90 | Dövlət xadimi |
| Akif Əlizadə | 1934 — | 91 | Akademik |
| Arif Paşayev | 1934 — | 91 | Akademik |
| Aslan Rüstəmov | 1932 — | 93 | Rəssam |
| İzzət Rüstəmov | 1932 — | 93 | Alim |
| Məmməd Salmanov | 1932 — | 94 | Akademik |
| Abid Bayramov | 1931 — | 94 | Həkim |
| Nəriman Həsənzadə | 1931 — | 94 | Şair |
| Seyfəddin Əliyev | 1930 — | 95 | Akademik |
| Dadaş Asanov | 1930 — | 96 | Dövlət xadimi |
| Məsumə Məlikova | 1929 — | 96 | Alim |
| Abbas Vəfadağlı | 1929 — | 96 | Yazıçı |
| Arif Qəmərli | 1929 — | 97 | Alim |
| Ömər Eldarov | 1927 — | 98 | Heykəltəraş |
| Çingiz Abbasov | 1926 — | 99 | Neftçi |
| Ağababa İsgəndərov | 1926 — | 100 | Veteran |
- "Hər kim yüz il yaşamasa" kitab
- ↑ "Chapter 1: Setting the Scene" (PDF). UNFPA. 2012. 12 iyun 2013 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 yanvar 2013.
- 1 2 Azərbaycanda uzunömürlülərin sayı tükənir — anspress.com saytı [ölü keçid]
- 1 2 3 "Lalə Osmanqızı, "Uzunömürlülər diyarı - Vətənim mənim", olkem.az saytı". 21 avqust 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 fevral 2014.
- ↑ "Azərbaycanda uzunömürlülərin sayı 305 nəfər azalıb — modern.az saytı". 25 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 fevral 2014.
- ↑ "Hazırda ölkəmizdə yaşı 100-dən yuxarı neçə pensiyaçı var?". Oxu.az (az.). 30 iyul 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyul 2024.
- ↑ "Rüfət Sultan, "Orta ömrümüz 70 ili keçir", Bakı xəbər.- 2011.-25–27 noyabr.- S. 12". 21 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2014.
- Onun 150 yaşı var (film, 1958)
- Hər kim 100 il yaşamasa. 1-ci film (film, 2009)
- Lerik Uzunömürlülər Muzeyi
- Dünyadakı uzunömürlülərin siyahısı