Vikipediya ?

Aya Sofya

Aya Sofya məbədi (yun. Αγία Σοφία, türk. Ayasofya) – Türkiyənin İstanbul şəhərində yerləşən, əvvəl provoslav kilsəsi, daha sonra məscid, hal-hazırda isə muzey olan məbəd. Bizans dövrünə aid olan Aya Sofya Bizansın "qızıl əsrinin" simvoludur.

Emojione1 1F3DB.svg
Aya Sofya
türk. Ayasofya
yun. Ἁγία Σοφία
lat. Sancta Sophia
Hagia Sophia Mars 2013.jpg
41°00′30″ şm. e. 28°58′47″ ş. u.
Ölkə Türkiyə Türkiyə
Şəhər İstanbul
Yerləşir Eminönü[d]
Aidiyyatı 537-1204 -
1204-1261 - Katolik kilsəsi
1261-1453 -
1453-1931 - İmperiya məscidi
Memar

Sifarişçi I Konstantin
Əsas tarixlər 324 - Konstantinin bazilikası
415 - bazilikası
537 - Yustinianın bazilikası (müasir bina)
989 - Gümbəzi dağılıb
994 - Gümbəzi bərpa edilib
1453 - Məscidə çevrilib
1935 - Muzeyə çevrilib
Tikilmə tarixi 532-537
Üslubu Bizans memarlığı
Hündürlük 55 m (180 ft)
Uzunluğu 82 m (269 ft)
Eni 73 m (240 ft)
Minarələri 4
Günbəzləri 1
Material ağ daş, kərpic
Vəziyyəti stabil, muzey kimi istifadə olunur
Rəsmi adı: Historic Areas of Istanbul
Tipi Mədəni
Kriteriya i,ii,ii,iv
Təyin edilib 1985
İstinad nöm.
Dövlət Türkiyə
Region Avropa
Aya Sofya (İstanbul)
Locator Dot2.gif
Aya Sofya
1911 Britannica-Architecture-Sophia.png
Kilsənin Britannika Ensiklopediyasında nəşr edilmiş planı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Ümumi məlumat

1935-ci ildən indiyə qədər muzey kimi fəaliyyət göstərən Aya Sofya Bizansa şahidlik edib, Osmanlı dövrünün möhtəşəm və tarixi abidələrindən biri olaraq il boyunca bütün ölkələrdən gələn turistlər tərəfindən ziyarət edilir. Zamana meydan oxuyan nəhəng ölçüdə, iqlim şərtləri, zələzələlər kimi təsirlərlə yaranan aşınmaların günümüzdə çox incə və ehtiyatlı halda aparılan bərpa işləri ilə aradan qaldırılmasına çalışılır.

Tarixi

İnşasına 532-ci ildə başlanan Aya Sofyanın tikintisi üçün Efesdəki Diana məbədindən qırmızı porfir sütunlardan səkkiz ədəd gətirilib istifadə olunmuş, dünyanın məşhur mərmər mədənlərindən də bura materiallar daşınmışdır. Xüsusən də açıq yaşıl, Əlcəzairdən sarı rəngli, çəhrayı, cənub-qərbi Anadoludan ağ qırmızı mərmərlər gətirilərək tikintdə istifadə edilmişdir. Gündə min usta və on min işçinin çalşması ilə 5 il 11 ay 10 günə inşaat başa çatmışdır. Aya Sofya müxtəlif dövrlərdə böyük təhlükələrlə qarşılaşmış, hündürlüyü 55,60 metr, eni 31,36 metr olan dövrün möcüzəsi kimi qiymətləndirilən qübbəsi genişliyi 1,1 metr olan 40 dirəyə söykənmişdir. Abidənin ağırlığını 40-ı aşağıda, 67-si yuxarıda olmaqla 107 sütun saxlayır, açılan 40 pəncərə onun bol işıq almasına səbəb olur.

Ümumi mənzərəsi

Aya Sofya muzeyi meydanını dövrəyə alan , Yerəbatan qəsri, Aya İrini kilsəsi, III Əhməd çeşməsi, Soyuq Çeşmə küçəsi arasında yerləşir.

Aya Sofya ətrafında aparılmış qazıntı işləri zamanı tapılmış Bizans sütunlarından nümunələr nümayiş etdirilən baxçadan keçib tikiliyə daxil olanları qapı üzərində görkəmli mozaikalar qarşılayarkən, sola ayrılan daş döşəməli rampa döngələrlə ilə ziyarətçiləri üstədəki aparır. Üst qatın sol tərəfində irəliləyənlər sərgi bölümünü, Aya Sofya qübbəsindən özülünə doğru ana məkanı seyr etmək imkanı əldə edir və xətti Allah, Məhəmməd, Osman, Əbu Bəkr, Ömər, Həsən, Hüseyn lövhələri daha yaxından görünür. Üst qalareya çıxışının sağ tərəfində gəzməyə davam edənlər tavanı bəzənmiş uzun bir dəhlizdə irəliləyərək Cənub Qalareyasında yerləşən Mərmər Qapıya gəlib çıxırlar. Bu qapı girişinin sağında tavana yaxın bölümdə Deisis mozaikası yer alır. Bu kompozisiyada İsa, Məryəm və ilə birlikdə görülür.

Eyni qalareya ilə irəlilədikcə pəncərəyə yaxın bölümdə 4 xaçlı rəhbəri cərgəsində İstanbula gələn və burada vəfat edən latın mənşəli komandir ""nın məzarı yerləşir. Cənub qalareyasının sonunda rast gəlinən divarda Məryəm, balaca İsa, imperator və imperatiriça (12-ci yüz il) mozaikası, Şimal qalareyasında imperator İskəndərin mozaikası görülür. Ayasofya bölmələrində Bizansda ilk dövrə məxsus həndəsə və flora mozaikalarının yerləşdiyi üst qalareyadan enərək ana sahəyə daxil oluruq.

Həmçinin bax

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019