Atatürk kitabxanası
Atatürk kitabxanası (türk. Atatürk Kitaplığı) — İstanbulun Taksim səmtindəki miralay Şəfiq bəy küçəsində yerləşir və İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Kitabxana və Muzeylər Müdirliyinə bağlı kitabxanadır və tədqiqatçılara xidmət göstərir.[2]
| Atatürk kitabxanası | |
|---|---|
| türk. Atatürk Kitaplığı | |
 | |
 | |
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Ölkə |
 Türkiyə |
| Yaradılıb | 1939[1] |
| Ünvan | İstanbul, Taksim, Miralay Şəfiq bəy küçəsi |
| Sayt | ataturkkitapligi.ibb.gov.tr |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
1924-cü ildə bələdiyyə kitabxanası kimi yaradılmış kitabxana Cümhuriyyət dövrünün ilk kitabxanalarından biridir. 1981-ci ildən bəri Taksimdəki binasında fəaliyyət göstərir.[3] 2007 və 2011-ci illərdə Türkiyənin ən yaxşı kitabxanası statusunu alıb.
İstanbulda ilk bələdiyyə kitabxanası 1924-cü ildə Bələdiyyə binasında yaradılmışdır. Kitabxana ilk dəfə 1929-cu ildə Atatürkün Şişlidəki evində, İstanbul valisi və meri Mühitdin Üstündağın sədrliyi ilə yaradılmışdır. 1931-ci ildə Bəyazid mədrəsəsinə köçürüldü. Zamanla kitab sayının artması mədrəsəyə sığmadı.
3 mart 1981-ci ildə Koç Holdinq tərəfindən 1973-cü ildə Taksimdə tikilmiş binaya köçürüldü. Hazırda Atatürk kitabxanası adı altında eyni binada tədqiqatçılara xidmət göstərir.
2021-ci ildə Atatürk kitabxanasının arxivindəki tarixi qəzet saylarının ziyarətçilər tərəfindən ülgüc, qayçı və bıçaqlardan istifadə edilərək kəsildiyi aşkar edildi.[4] Ona görə də, 5 sentyabr 2022-ci ildən tədqiqatçılar istisna olmaqla, tələbələrin kitabxanadan istifadəsi qadağandır.[5]
Bina memar Sədat Haqqı Əldəm tərəfindən kitabxana, muzey və sərgi zallarından ibarət mədəni kompleks kimi layihələndirilmiş, lakin yalnız kitabxana layihəsi tikilmişdir.
Kitabxana binası arxasındakı "Sheraton" otelinin 60 dərəcəlik bucaqlarına uyğunlaşması üçün altıbucaqlı elementlərdən inşa edilmişdir.[6]
Əldəmin üç mərtəbəli dəmir-beton binası onun ənənəvi türk memarlığını modernizmlə sintez etdiyinin əksidir. Ən aşağı mərtəbədə yerləşən və altıbucaqlı plana malik fond təxminən 600000 kitab tutumuna malikdir. Oxu və iş otaqları üstdəki iki mərtəbədə yerləşir. Üst mərtəbədə altıbucaqlı piramida formalı günbəzə bənzər örtüklərin altında böyük bir oxu və kataloqlaşdırma zalı yerləşir. Bunlar pleksiglas pəncərələrlə təchiz olunmuşdur. Sərgi və konfrans zalı girişin hər iki tərəfindəki qanadlarında yerləşir.[7]
Onun kolleksiyasına 228000 kitab, 20000 jurnal, 10000 qəzet cildliyi, 445 albom, 12320 açıqca, 10000 xəritə, 4400 əlyazma, 565 salnamə, 334 təqvim və 49 atlas daxildir.
Ərəb əlifbası ilə çap olunmuş türk kitabları baxımından Türkiyənin ən zəngin kitabxanalarından biri olan kitabxanada "Mütəfərrikə" mətbəəsində çap olunmuş ilk kitabdan əlifba islahatına qədər nəşr olunmuş Osmanlı türk kitablarının böyük əksəriyyəti saxlanılır. İlk Osmanlı türkcəsindəki dövrü qəzetləri ilə yanaşı, dünyada yalnız Atatürk kitabxanasının kolleksiyasında olan "Ənin-i Mazlum", "Badiyə" və "Varlıq" kimi nəşrlər də mövcuddur.
Kitabxananın nadir xarici dil kolleksiyasına İstanbulu təsvir edən minlərlə kitab, eləcə də səyahətnamələr, tarixi, coğrafi, demoqrafik və folklor məlumatlarını özündə cəmləşdirmiş kitablar da daxildir.
Atatürk kitabxanasının xəritə arxivi İstanbulun ən böyük qədim xəritə arxivi hesab olunur. Onun kolleksiyasına XVI əsrdən başlayaraq indiyə qədər hazırlanmış ilk elmi yönümlü xəritəyə qədər İstanbulun təxminən 10000 xəritəsi daxildir. Kolleksiyasına həmçinin Sultan Əbdüləzizin hakimiyyəti dövründə Bəyoğlunun ilk 1:200 miqyaslı kadastr planları, 1913-1914-cü illərdə istehsal olunmuş "Alman maviləri" kimi tanınan 1:500 miqyaslı İstanbul planları, Huberin Bəyoğlu planları, İstanbulun ilk sığorta xəritələrini hazırlayan Çarlz E.Qoadın və daha sonra Jak Pervitiçin xəritələri, eləcə də yanğın xəritələri və Respublikanın ilk illərində çəkilmiş xəritələr daxildir.[8]
- Əsas Kitab nnbarı
- Dövri Nəşrlər Oxu zalı
- İctimai Kitabxana Oxu zalı
- Nadir kitablar
- Kitab Toplama şöbəsi
- Kitab bərpası
- Cildləmə emalatxanası
- Konfrans zalı
- Sərgi zalı
- Vizual albomlar
- Qədim xəritələr
- Yeni kitablar
- ↑ "İBB Atatürk Kitaplığı". 4 Nisan 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 Ocak 2013.
- ↑ "Kütüphane ve Müzelerin Çalışma Saatleri - Atatürk Kitaplığı". 11 Mayıs 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 Kasım 2023.
- ↑ "Türkiye'nin En İyi 10 Kütüphanesi". 2 Mayıs 2011. 6 Mayıs 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 Mayıs 2016.
- ↑ "Atatürk Kitaplığı'ndaki tarihi gazete nüshaları kesildi". NTV. 2 Temmuz 2021. 9 Temmuz 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 Temmuz 2021.
- ↑ "Öğrenciler İBB'nin Atatürk Kitaplığı'nı kullanıma kapatmasına tepkili". 8 Ekim 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 Kasım 2023.
- ↑ Eldem, Sedat. "Atatürk Kitaplığı" (PDF). Arkitekt. 374 cild. 1979. 20 Temmuz 2014 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 3 Mayıs 2016.
- ↑ "Atatürk Kitaplığı". Arkiv.com sitesi, 23 Haziran 2008. 5 Mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 Mayıs 2016.
- ↑ Dağdelen, İrfan. "Tarih Kokan Bir Mahzen". Milliyet. 6 Nisan 2011. 6 Mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 Mayıs 2016.
- İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphane Katalogları
- Atatürk Kitaplığı web sitesi Arxivləşdirilib 2015-05-03 at the Wayback Machine
- Atatürk Kitaplığı hakkında Arxivləşdirilib 2012-04-08 at the Wayback Machine, İstanbul Büyükşehir Belediyesi