Vikipediya ?

Aslanbəyli

Aslanbəyli (əvvəlki adı: Əli Bayramlı) — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. İncə dərəsində yerləşən üç kənddən biridir.

kənd
Aslanbəyli
azərb. Aslanbəyli
Aslanbeyli village, Qazakh, Azerbaijan.JPG

41°13′52″ şm. e. 45°10′03″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Region [[Gəncə–Qazax]]
Rayon [[Qazax rayonu]]
İcra nümayəndəsi Pirməmmədov Məhəmməd Xəlid oğlu
Tarixi və coğrafiyası
Əvvəlki adı Əli Bayramlı
Sahəsi 58.0 km²
Mərkəzin hündürlüyü 373 m
Saat qurşağı UTC+4
Əhalisi
Əhalisi 4,165 nəfər (2010)
Sıxlığı 72 nəf./km²
Milli tərkibi Azərbaycanlılar
Etnoxronim İncəlilər
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +994 22 29
Poçt indeksi AZ 3513
Aslanbəyli xəritədə
Aslanbəyli
Aslanbəyli
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Etimologiya

  • Kəndin adı tayfa başçısının (Aslan bəy) adından yaranmışdır.

Tarixi

 
Aslanbəyli Şəhidləri
  • Kəndin çox qədim tarixi var. Kənddə tunc dövrünə məxsus 5 ədəd kurqan yerləşir. Qədimdə incə dərəsində İncu (Aslanbəyli kəndi), Kimer (Kəmərli kəndi) və Qamak (Qaymaqlı kəndi) tayfaları yaşamışdır.[Mənbə göstərin] Bunlardan ən qədimi "İncu" (Aslanbəyli) tayfasıdır.[Mənbə göstərin]
  • 1982-ci ildə kənd ərazisinin bir hissəsi Sov. İKP Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə Ermənistan SSR-yə verilmişdir.
  • Sovet dövründə kənd bolşevik inqilabçısı Əli Bayramovun adı ilə "Əli Bayramlı" adlandırılmışdır.29 may 1996-cı ildə ad dəyişdirilərək "Aslanbəyli" adı bərpa edilmişdir.
  • Qarabağ müharibəsi zamanı kənd sakinləri Barana rayonu (Noyemberyan) tərəfdəki erməni həmləsinin qarşısını layiqincə aldılar. Qonşu QaymaqlıKəmərli kəndliləri ilə birləşərək arvad-uşaq yalın əllə, quş tüfəngi, tapança ilə döyüşə girdilər. Kəndlilər vətən məhəbbəti, qeyrət adlı silahları ilə mənfur düşmənin layiqli cavabını verərək, Qazaxın İncə dərəsi torpaqlarını qorumuşlar. Aslanbəyli kəndi Qarabağ müharibəsi ve Qazax tərəflərdə döyüşlər zamanı 24, 2016-ci ilin aprelində Dördgünlük müharibədə isə 1 şəhid vermişdir
  • Hal-hazırda kənddə 400-500 illik tarixi olan daşları var. 1977-ci ildə kəndin qurtaracağında olan şiş təpədə olan daşları çıxardarkən məqbərə aşkar edilir. Məqbəri qırmızı daşdan düzəldilib. Qazax rayonunda belə daşlardan qırmızı körpünün tikilişində istifadə edilmişdir. Məqbərənin girəcəyi şah saraylarının qapısındakı ornamentlərə oxşayır. Məqbərə Gəncə şəhərində olan sərdabəyə çox bənzəyir. Məqbərədəki tabutda boyu 2 metrdən qısa olmayan bir kişi150 metr boyda qadın yanaşı qoyulmuşdu. Onların saçı, əl və üzlərinin rəngi, paltarları olduğu kimi qalırdı. Bir çoxları belə güman etdilər ki, tabutdakı cəsəd kəndin adını daşıyan Aslanbəydir. Kəndin adını daşıyan Aslanbəy 400-500 il bundan əvvəl yaşamışdır.

Toponimikası

  • Əli Bayramlı oyk, mür.
  • Azərbaycanda şəhər. Kür çayının sahilində, Şirvan düzündədir. Keçmişdə ərazisindəki kəndlərdən birinin adı ilə Ərəb Şahverdi, 1796-cı ildə Qafqaza hücum etmiş Rusiya qoşunlarının komandanı, çar generalı V.Zubovun şərəfinə Zubovka adlandırılmışdır. 1938-ci ildə ətrafdakı kəndlər və kiçik yaşayış məntəqələri birləşdirilərək ştq. elan edilmişdi. Zubovka adı da dəyişdirilərək inqilabçı bolşevik Əli Bayramovun (1889-1920) adı ilə adlandırılmışdır;
  • Kəlbəcər r-nunun Zar i.ə.v.-də kənd. Keçmiş adı Mollabayramlı olmuşdur. İnqilabçı Əli Bayramovun adı ilə adlandırılmışdır;
  • Qazax r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Keçmiş adı Aslanbəyli olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi inqilabçı Əli Bayramovun adı ilə adlandırılmışdır;
  • Samux r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Keçmiş adı Əhmədbəyli olmuşdur;
  • Samux r-nunun Lək i.ə.v.-də kənd. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Keçmiş adı Şəmçizadə olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini keçən əsrin 20-ci illərində Cənubi Azərbaycandan köçüb gəlmiş ailələr salmışlar. İnqilabçı Əli Bayramovun adı ilə adlandırılmışdır;
  • Zaqatala r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. XX əsrin 30-cu illərində iki çay sovxozunun təşkili ilə əlaqədar olaraq Rusiyadan və ətraf kəndlərdən köçüb gələn ailələrin məskunlaĢması nəticəsində yaranmışdır. İnqilabçı Əli Bayramovun adı ilə adlandırılmışdır. Memorial toponimdir.

Coğrafiyası

Aslanbəyli kəndi Qazax rayonunun qərbində, İncə dərəsində, İncəsu çayının (Kürün qolu) vadisində yerləşir. Rayonun mərkəzi olan Qazax şəhərindən 30 kilometr şimal-qərbdə, Bakı - Gürcüstan magistral yolundan 7 kilometr aralıda yerləşir. Kəndin ərazisi qərbdən Qaymaqlı kəndiylə, İncə dərəsinə gedən əsas yoldan şərq istiqamətində Yuxarı Salahlı kəndiylə, çöllük ərazilərdən cənub və cənub-şərqdən Avey dağıDaş Salahlı kəndiylə, şimaldan Birinci Şıxlı kəndiylə, cənub-qərbdən Qərbi Azərbaycanın Barana rayonu (Noyemberyan) rayonunun Qurumsu kəndiylə qonşudur. Vadidə yerləşən Aslanbəyli, QaymaqlıKəmərli kəndlərinin yerləşdiyi əraziyə İncə dərəsi deyilir. Aslanbəyli kəndi, əhalisinin və ərazisinin böyüklüyünə görə dərədə ən böyük kənddir.

İqlimi

  • İqlimi mülayim qış və isti yayla xarakterizə olunur. Qışı quraq keçir.

İcra nümayəndəliyi

Bələdiyyə

Aslanbəyli bələdiyyəsi Aslanbəyli kəndini əhatə edir. nəticələrinə görə bələdiyyə sədri Nəsibov Kommunalı Abdulla oğludur.

Əhalisi

939 təsərrüfatı olan kənddə 4,165 nəfər əhali yaşayır. Aslanbəyli kəndi əhalisinin sayına görə, rayonun inzibati mərkəzi olan Qazax şəhəri başda olmaqla, Daş SalahlıÇaylı kəndlərindən sonra rayonda 3-cü böyük kənddir.

Tanınmış soyları

Görkəmli şəxsləri

Alim və məşhur müəllimləri

Siyasi xadimləri

Şair, Yazıçı, Rəssam və Jurnalistlər

  • Davud Nəsib- Şair,publisist,tərcüməçi 1969-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,Azərbaycan komsomolu mükafatı laureatı (1984),Ümumittifaq komsomolu mükafatı laureatı (1986).
  • Akif Səməd (Akif Səməd oğlu Məmmədov) ( d. 1959 ö. 2004) — Tanınmış şair, jurnalist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü. Alıoğulluq soyundandır.
  • Məmməd İlqar (Məmməd Mədət oğlu Məmmədov) ( d. 1950) — şair. Şeyx evi soyundandır.
  • Nəvai Məmmədoğlu (Nəvai Məmməd oğlu İbrahimov) ( d. 1965) — Görkəmli rəssam, şair, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən Uluslararası Aktivist Sanatçılar Birliyinin Təmsilçisi, Azəbaycan Rəsim Komitəsinin başkanı, “METİN-X” reklam şirkətinin rəhbəri. Vedilər soyundandır.
  • İbrahim İlyaslı (İbrahim Musa oğlu Hacıyev) ( d. 1963) — şair, Prezident təqaüdçüsü (1999), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü. İlyas evi soyundandır.
  • Rəfail İncəyurd (Rəfail Ağakişi oğlu İsmayılov) ( d. 1954) — şair.
  • Zəminə Xınalı (Zəminə Məhəmməd qızı Bayramova) ( d. 1964) — şairə, Əməkdar mədəniyyət işçisi, qadın hərbiçi, H.Aslanov adına Mərkəzi Zabitlər Evində muzey müdiri. Bayram evi soyundandır.
  • (Məhəmməd Musa oğlu Hacıyev) ( d. 1969) — şair. İbrahim İlyaslıAşıq İlham Aslanbəylinin qardaşıdır. İlyas evi soyundandır.
  • (Musa İlyas oğlu Hacıyev) ( d. 1930) — şair, fizika müəllimi. İbrahim İlyaslıAşıq İlham Aslanbəylinin atasıdır. İlyas evi soyundandır.
  • (Məzahir Mamoy oğlu Yaqubov) ( d. 1962) — şair. Yaxvıllılar soyundandır.
  • Nəsib Əliyev ( d. 1908 ö. 1943) — jurnalist, "Gənc işçi" qəzetinin redaktoru, Vətən Müharibəsi qəhrəmanı, I dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni mükafatçısı. 1936-cı ildə Moskvada birillik ali təbliğat məktəbini bitirmişdir. Müharibə qabağı ailəsiylə bərabər Belarusun Belostok şəhərində qulluq etmişdir. Belostok Brest qalasının yaxınlığındadır. Müharibənin ilk günlərindən cəbhə xəttinə gəlmiş Nəsib Əliyev 1943-cü ildə Ukraynanın Xarkov istiqamətində qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Komsomol, rayonlarda partiya komitəsinin katibi kimi vəzifələrdə çalışmışdır.
  • Vahid Əhmədoğlu (Vahid Əhməd oğlu Hacıyev) ( d. 1956) — jurnalist, yazıçı, filoloq. Ata nənəsi və ana nənəsi tərəfdən Seyidovlar nəslindəndir. Xəlil evləri soyundandır.
  • Elnur Astanbəyli ( d. 1980) — şair, publisist. Kosaoğulluq soyundandır.

Əsas dini xadimləri

Kəndin igidləri

  • Qaçaq Nəcəf (Təqribi 19-cu əsrin 10-cu illərindəndir) - Məşhur bəy və qaçaq. kəndinin

Nəcəflilər soyunun ulu babasıdır. Mərdliyinə, igidliyinə görə böyük hörmət qazanmışdır. Kəndin fəxri olmuşdur. Nəcəflilər soyundandır.

  • - Tanınmış qaçaq, Qaçaq Kərəmin silahdaşı. Atası Söncənlilərdən, anası Şədillilərdəndir.
  • - Məşhur bəy və igid. Qaçaq Nəcəfin oğludur. Nəcəflilər soyundandır.
  • (Mahmud Nəcəfov) - bəy və igid. Cəsur, namuslu və ədalətli insan olmuşdur. Sovet hökumətinin təqibindən qorxmayaraq onların xalqa zülm və işgəncə gətirdiyini söyləmişdir. 1931-ci ildə rus əsgərləri tərəfindən kənddə güllələnmişdir. Qaçaq Nəcəfin oğullarından Əhmədin oğludur. Nəcəflilər soyundandır.
  • - bəy və igid. Cəsur, namuslu və ədalətli insan olmuşdur. Qaçaq Nəcəfin nəvəsidir. Nəcəflilər soyundandır.
  • (Allahverən İsa oğlu Yaqubov) - igid və qoçu. Yaxvıllılar soyundandır. Ana tərəfdən Seyidovlar soyundandır. Anası Xədicə Molla Seyidin qızıdır.

Aşıqlar

Yaradıcı aşıqları
İfaçı aşıqları
  • Aşıq Kərəm İncəli (Kərəm Süleyman oğlu Nəsibov) ( d. 1945 ö. 1997) — Məşhur Azərbaycan aşıqı, Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü, sədri, ilk saz məktəbinin Qazax rayonu üzrə yaradıcısı.
  • Aşıq İlham Aslanbəyli (İlham Musa oğlu Hacıyev ( d. 1965) — Məşhur Azərbaycan aşıqı. İlyas evi soyundandır.
  • — aşıq. Qəmbərlik soyundandır.
  • (Dilman Kosayev) — aşıq. Kosaoğulluq soyundandır.
  • (Mahal Məhəmməd oğlu Fəttahov) ( d. 1962 — aşıq. Fəttahlılar soyundandır.
  • (Telman Alı oğlu Cəfərov) — aşıq. Şədillilər tayfasının Cəfər evi soyundandır.
  • (Arif Mansır oğlu Manafov) ( d. 1972 — aşıq.
  • (Mahid Abdulla oğlu Məmmədov) ( d. 1983 — aşıq.

Tanınmış Hərbiçiləri

Yüksək dərəcəli məşqçi və idmançıları

  • — güləşçi, 1–ci dərəcəli idman ustası. Aslanbəyli kənd tam orta məktəbində idman müəllimi işləmişdir. Əhməd Seyidovun əmisi nəvəsidir. Hacı Mahmud Əfəndinin əmisi oğlu Molla Seyidin nəticəsidir. Molla Seyidin oğullarından Sədəddinin nəvəsidir. Sədəddinin oğullarından Nəsibin oğludur.
  • — güləşçi. Aslanbəyli kənd tam orta məktəbində idman müəllimi işləmişdir. Əhməd Seyidovun əmisi nəvəsidir. Hacı Mahmud Əfəndinin əmisi oğlu Molla Seyidin nəticəsidir. Molla Seyidin oğullarından Sədəddinin nəvəsidir. Sədəddinin oğullarından Seyidin oğludur. əmisi oğludur.
  • Firdovsi Umudov (Firdovsi Qəminalı oğlu Umudov) — sərbəst güləş üzrə gənclər arasında Avropa birinciliyinin, tələbələr arasında dünya çempionatlarının mükafatçısı, Dünya kubokunun qalibi, Azərbaycan Respublikasının idman ustası, Şöhrət" Ordeni (2012), "Tərəqqi" Medalı (2016), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fəxri Diplomu (2015), dünyanın ən yaxşı məşqçisi (2012), Azərbaycanın ən yaxşı məşqçisi (2009, 2012, 2015), Azərbaycan Respublikasının Əməkdar məşqçisi, sərbəst güləş üzrə yeniyetmələrdən ibarət Azərbaycan yığma komandasının baş məşqçisi (2007-2008), sərbəst güləş üzrə böyüklərdən ibarət Azərbaycan yığma komandasının böyük məşqçisi (2008-2016), baş məşqçisi (2016-2018), Azərbaycan Güləş Federasiyasının I vitse-prezidenti (2018-ci ildən), Polkovnik-leytenant. Umudlular soyundandır.
  • Tural Əliyev (zorxana ustası) (Tural Məhəmməd oğlu Əliyev) ( d. 1986) — sərbəst güləşçi, Zorxana və pəhləvan güləşi üzrə dünya və Avropa çempionu, Azərbaycanlı zorxana ustası; sərbəst güləş üzrə Azərbaycanın əməkdar məşqçisi; beynəlxalq dərəcəli hakim; Azərbaycan Respublikasının idman ustası; Avropa və dünya çempionatının qalibi, dünya kubokunun sahibi, IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalçısı. Dərgahqulular soyundandır.
  • (Elvin Qərib oğlu Yuniszadə ( d. 1992) — futbolçu, Qarabağ FK-nın müdafiəçisi. Unuslular soyundandır.
  • Qoşqar Sarıyev ( d. 1979) — futbolçu, Göyəzən FK-nın kapitanı.

Din

Kənddə Məhəmməd Peyğəmbər dövründə yaşamış, Yəmənli və Osman Türk əsilli bir müsəlman, övliya, və filosof olan Veysəl Qaraninin qəbri var və bu soydan törəyən nəsillərə Qaranallılar (Qaranilər) deyirlər. Kənddəki nəsillərin əksəriyyətinin soyu Qaranilərdən gəlir.Seyidovlar nəslidə bu soyun qollarından biridir.

Müridizm baxış bucağından burası qutsal bir məkandır. Hər kənd məşhur bir şəxsiyyəti ilə daha çox tanındığı kimi Aslanbəyli də hər şeydən öncə bu kənddə yaşayıb torpağa tapşırılan böyük nəkşibəndi övliyası Hacı Mahmud Əfəndinin adı, onun inanclıların ziyarət etdiyi Türbəsi ilə tanınır. Elə bundan dolayıdır ki, kənd sazın, sözün beşiyi olmaqdan öncə, eyni zamanda ruhani bir məkan - İslam dininin pərvəriş tapdığı inanclı insanların yurdu kimi bilinir

Mədəniyyət və İncəsənət

  • .
  • Qım–qıma.

Aşıq sənəti

Aslanbəyli qədim vaxtlardan sazın, sözün beşiyidir. Aşıq sənəti çox böyük tarixə malikdir. İncə dərəsi elindən çox ustad, istedadlı aşıqlar çıxmışdır və indi də bu sənəti layiqincə davam etdirirlər.

 
Aşıq Kərəm İncəli
 
Aşıq İlham Aslanbəyli

İdman müəssisələri

Mədəniyyət və Təhsil müəssisələri

 
Aslanbəyli kənd tam orta məktəbi

19-cu əsrin ortalarında Hacı Mahmud Əfəndi elmi bilikləri tədris etmək üçün hücrə tikdirir. Onun ətrafına yaxın və uzaq yerlərdən çoxlu sayda tələbələr toplaşır.

Aslanbəylidə ilk oğlan və qız məktəbini professor, əməkdar elm xadimi Əhməd Seyidov təşkil etmişdir. Kənddə elm və maarifin inkişafında, həmin dövrdə savadlı kadrların yetişməsində Əhməd müəllimin böyük rolu olmuşdur.

Maddi-mədəni irsi

Kənd təsərrüfatı

Kənd təsərrüfatının əsasını əkinçilik, heyvandarlıq, taxılçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq, üzümçülük və təşkil edir. Əsas kənd-təsərrüfat bitkiləri taxıl, yonca, kartof və başqalarıdır. Kənddə böyük otlaq sahələri var. Aslanbəyli kənd sakinlərinin 1720 hektar əkin sahəsi var ki, bunun da 800 hektara yaxını taxıl, 290 hektarı yonca sahəsi, 700 hektara yaxını, digər əkin sahələridir.

Qalereya

Şərhlər

  1. Səma rəqsi rayonda yalnız Aslanbəyli camaatının icra etdiyi rəqsdir. İfa tərzinə görə bu rəqs daha çox dini mərasimə, meditasiyaya bənzəyir. Səma rəqsini mövlud günləri oynayırlar. Mövlud bir ölünün ruhuna verilən ehsana deyilər. Həmin gün ölü sahibinin evində toplaşır, yemək verirlər. Süfrədə ruhların şərəfinə şamlar yandırılır, dualar edilir. Yemək bitdikdən sonra yerdən bardaş qurub otururlar və ölənin ruhuna və İlahinin böyüklüyünə dair fəlsəfi məzmunlu şerlər oxuyarlar. Bu ayin zamanı müsəlman dini mərasimlərdən fərqli olaraq kişi-qadın birlikdə iştirak edir. Əlində dəf olan bir nəfər məclisi idarə edir, əruz vəznində melodik bir şer deyir. Yerdən oturanlar onun dediklərini təkrar edir və əl çalırlar. Tədricən sürət artmağa başlayır. Bu zaman yerdə oturanlar qalxıb tək-tək rəqs etməyə başlayırlar. Bu rəqs digərlərinə heç bənzəmir. Oynayanlar əllərini yavaş-yavaş havaya qaldıraraq öz oxları ətrafında dönürlər. Sanki trans vəziyyətinə düşürlər. Səma rəqsi bir neçə saat davam edir. Türkiyənin Konya bölgəsində geniş yayılmış, məşhur Mövlana Cəlaləddin Rumi məktəbinin yetirmələrinin məşhur semazen (səmavi) rəqslərinə çox bənzəyir. Bu rəqslərin eyni kökdən olduğunu söyləyirlər.
  2. Azərbaycan musiqi folklorunun nümunəsi, İncə dərəsiylə bağlıdır.

Mənbə

  • Fikrət Seyidov. Aslanbəylidən başlanan xatirələr. Bakı: 2000, 350 səh.
  • Telman Qəhrəmanov. Qaçaq İsmayıl. Bakı. Şəms: 2006, 192 səh.

İstinadlar

  1. . Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti.
  2.  (azərb.). . .
  3.  (azərb.)
  4. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  5.  (azərb.). e-qanun.az (29.05.2009). .
  6.  (azərb.). . .
  7. . [*Telman Qəhrəmanov. Qaçaq İsmayıl. Bakı. Şəms: 2006, 192 səh. ]  (azərb.)
  8. . azertag.az, 17.03.2011  (azərb.)
  9.  (azərb.). . .
  10.  (azərb.). . .

Həmçinin bax

Xarici keçidlər

  • YouTube
  • YouTube
  • | title= "Hacı Mahmud Əfəndi Türbəsi" }}
  • | title= "Hacı Mahmud Əfəndi Türbəsi 2" }}
  • title= "Hacı Mahmud Əfəndi Məscidi" }}
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019