Arumınlar, Valaxlar, Kutsovlaxlar, Çinçarlar (yun. Αρμάνοι/Βλάχοι, bolq. Арумъни/Власи)— nümayəndələrinin mütləq əksəriyyəti Balkan yarımadasında yaşayan roman dilli xalq. Arumın qeyri-hökumət təşkilatlarının hesablamalarına əsasən XX əsrin başlanğıcında Balkan yarımadasında təxminən 200.000 etnik arumın yaşayırdı.

Arumınlar
8.moskopole.jpg
Arumınların mədəni festivalı
Ümumi sayı
100 000 - 1 500 000
Yaşadığı ərazilər
Yunanıstan Yunanıstan 39 855 (1951)
Albaniya Albaniya 8 266 (2011)
Rumıniya Rumıniya 21 736 (1992)
Serbiya Serbiya 35 573 (2011)
Şimali Makedoniya Şimali Makedoniya 9 695 (2002)
Bolqarıstan Bolqarıstan 3 684 (2011)
Dili

Arumın dili

Qohum xalqlar

rumın

Etnonim

Məskunlaşma

Yunanıstanda

Əsas məqalə: Yunanıstan əhalisi
 
Arumın və Meqlen dillərində danışanların məskunalşma xəritəsi

Ən çoxsaylı arumın toplumu Yunanıstanda yaşamaqdadır. Bu ölkədə yaşayan etnik arumınların sayı haqqında məlumatlar Yunanıstan dövlətinin 1951-ci ildən sonra bu ölkədə keçirilən əhalinin sayımlarının yekunlarını açıqlamaması səbəbindən yalnız müəyyən təxminlərə əsaslanır. Müxtəlif təxminlərə əsasən bu ölkədəki arumınların sayı 50.000-dən 300.000-ə qədərdir. 7 aprel 1951-ci il siyahıyaalınmasına əsasən Yunanıstanda ana dili olaraq arumın dilində danışanların sayı 39.855 nəfər idi. Yunan dövlətinin rəsmi mövqeyinə əsasən Yunanıstanda yalnız dini azlıqlar mövcuddur, etnik azlıqlar isə yoxdur. Beləliklə arumınların etnik azlıq statusu yoxdur.

Albaniyada

Əsas məqalə:

Qeyri-rəsmi təxminlərə əsasən ikinci ən çox arumın yaşayan ölkə Albaniyadır və müxtəlif təxminlərə əsasən bu ölkədəki arumınların sayı 10.000-dən 200.000-ə qədərdir. 1 oktyabr 2011-ci il siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən Albaniyada yaşayan etnik arumınların sayı 8.266 nəfər, ana dili olaraq arumın dilində danışanların sayı isə 3.848 nəfərdir.

Rumıniyada

Əsas məqalə:

Qeyri-rəsmi təxminlərə əsasən Rumıniyada yaşayan arumınların sayı 25.000-50.000 nəfərdir. Rəsmi olaraq Rumıniyada 1930, 1956, 1966, 1977, 1992, 2002 və 2011-ci illərdə əhalinin siyahıyaalınması gerçəkləşmişdir. Bu sayımlardan yalnız ikisində, 1977-ci və 1992-ci ildə arumınlar rumınlardan ayrı bir etnik qrup olaraq qeydə alınmışdırlar. 1977-ci ildə həyata keçirilmiş siyahıyaalınmanın yekunlarına əsasən Rumıniyada yaşayan etnik arumınların sayı 982 nəfər, ana dili olaraq arumın dilində danışanların sayı isə 759 nəfər idi. 1992-ci ildə isə əhali sayımının rəsmi yekunlarına əsasən etnik arumunların sayı 21.736 nəfər olsa da bütün arumınların ana dili rumın dili olaraq göstərilmişdir.

Serbiyada

Əsas məqalə: Serbiya əhalisi

1-15 oktyabr 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən Serbiyada 35.573 nəfər etnik arumın yaşayır. Qeyri-rəsmi təxminlərə əsasən isə bu ölkədə təxminən 40.000 nəfər arumın mövcuddur.

Makedoniyada

Əsas məqalə: Makedoniya əhalisi
 
2002-ci il sayımına əsasən Makedoniyanın etnik xəritəsi

Makedoniyada arumınlar rəsmən valax adlanırlar. Qeyri-rəsmi təxminlərə əsasən bu ölkədə təxminən 20.000-50.000 nəfər etnik arumın yaşayır. 1994-cü ildə gerçəkləşmiş rəsmi siyahıyaalınmanın yekunlarına əsasən Makedoniyada etnik arumınların sayı 8.601 nəfər, ana dili olaraq arumın dilində danışanların sayı isə 7.036 nəfər olmuşdur.

Etnik Arumınlar Makedoniyada əhalinin siyahıyaalınma illəri
1948-ci il 1953-ci il 1961-ci il 1971-ci il 1981-ci il 1991-ci il 1994-cü il 2002-ci il
Sayı 9 511 8 668 8 046 7 190 6 392 7 764 8 601 9 695

Bolqarıstanda

Əsas məqalə: Bolqarıstan əhalisi

İstinadlar

  1. Stateless Nations and minority Peoples Association for the Promotion of European Minorized Peoples:
  2. James Minahan. Encyclopedia of the Stateless Nations: Ethnic and National Groups Around the World Volume I, A-C, Greenwood Press, 2002:
  3. : (fr. Resultats du recensement de la population effectue le 7 Avril 1951. Volume II. Tableaux des Caractéristiques Démographiques et Sociales de la Population, Athènes: Imprimerie nationale, 1947. Table des matières —> Tableaux. 7. Population de fait par religion, langue maternelle et sexe, page 184)
  4. Minorities in Greece. Aspects of a plural society. First published in the United Kingdom by C. Hurst & Co. (Publishers) Ltd, 38 King Street, London WC2E 8.JZ in association with the Centre of Contemporary Greek Studies 2002 selection, editorial material and introduction, Richard Clogg. : Contents —> Notes on the contributors —> İntroduction, page XI
  5. Republika e Shqipërisë - Instituti i Statistikës: Censusii popullsisë dhe banesave 2011, Pjesa 1—Përmbajtja e tabelave—Rezultatet kryesore në nivel kombëtar—
  6. :
  7. 1-15 oktyabr, 2011-ci il sayımda özünü Valax olaraq göstərənlər 35.330 nəfər (bax: Републички завод за статистику Србије: ISBN 978-86-6161-023-3) Çinçar olaraq göstərənlər isə 243 nəfər (bax: Републички завод за статистику Србије: ) olmuşdur və bu səbəbdən etnik arumınların sayı toplam 35.573 nəfər olaraq ortaya çıxır.
  8. Population statistics of Eastern Europe (pop-stat.mashke.org): and
  9. Национален Статистически Институт: Преброяване на населението и жилищният фонд в Република България 2011:
  10. Национален Статистически Институт: Преброяване на населението и жилищният фонд в Република България 2011:
  11. Jeffrey E. Cole. Ethnic Groups of Europe: an Encyclopedia, Santa Barbara, California, USA. Published by ABC-CLIO in 2011,
  12. 1995-ci ildə edilən təxmin, bax: , page 414
  13. Ethnologia Balkanica Journal for Southeast European Anthropology, Volume 6, Prof. Marin Drinov Academic Publishing House, Sofia Waxmann Verlag, Münster, New York, 2002. Contents: Thede Kahl, Münster. The Ethnicity of Aromanians after 1990: the Identity of a Minority that Behaves like a Majority,
  14. Ancaq bəzi mənbələr Yunanıstandakı etnik arumınların sayının 600.000 (2003-cü ildə edilən təxmin, bax: ) və ya 700.000 nəfər (2007-ci ildə edilən təxmin, bax: ) olduqlarını iddia edirlər.
  15. : 2014-03-27 at the Wayback Machine + 2014-03-27 at the Wayback Machine
  16. Arno Tanner. The forgotten minorities of Eastern Europe : the history and today of selected ethnic groups in five countries. Helsinki : East-West Books, 2004,
  17. Ancaq bəzi mənbələr Albaniyadakı etnik arumınların sayının 200.000 nəfər (1993-cü ildə edilən təxmin, bax: ) və ya 400.000 nəfər (bax: ) olduqlarını iddia edirlər.
  18. The Forgotten Minorities of Eastern Europe: The History and Today of selected ethnic groups in five countries, edited by Arno Tanner, published by East-West Books, Helsinki, Finland, 2004,
  19. 1993-ci ildə edilən təxmin, bax: UNESCO Red Book on Endangered Languages: Europe—>, Tapani Salminen (Lecturer in Finno-Ugrian Language Studies, University of Helsinki), Helsinki, 1993
  20. :
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2022