Ankaranın rayonları

Türkiyədə 16 fevral 1924-cü ildə qəbul edilmiş 417 nömrəli Qanunla, Ankara Şehremaneti yaradılmışdır. Ancaq 1930-cu ildə 1580 nömrəli Qanun qəbul edilmişdir və bu qanuna görə Ankara Şehremaneti ləğv edilmişdir. 1580 saylı Qanun illər ərzində müxtəlif dəyişikliklərə məruz qalsa da, bu gün bələdiyyələrin vəzifələrini, səlahiyyətlərini və məsuliyyətlərini müəyyən edən əsas mənbə olaraq qalır.^[2]

1936-cı ilə qədər mövcud olan Ankaranın Çankaya rayonu, 1936-cı ildə ayrılaraq yeni bir rayon halına gətirildikdə iki yerə bölünmüşdür.^[3]

1953-cü ildə Altındağ rayonu yaradılmışdır.^[4]

Etimesgut 1968-ci ilə qədər qəza olaraq qalmışıdr. Daha sonra Ankara şəhərinin bir məhəlləsinə çevrilmişdir. 1990-cı ildə isə bir rayon olmuşdur və burada bələdiyyə təşkilatı yaradılmışdır.^[5]

1983-cü ildə bir qrup yeni rayon yaradılmışdır. Bu rayonlar bunlardır: əvvəllər Altındağ rayonunun bir hissəsi olan Keçiören,^[6] Çankaya rayonunun məhəlləsi olan Mamak,^[7] 1923-cü ildən bəri qəza olan Gölbaşı^[8] və əvvəllər qəza olmuş Sincan. Bu rayonlardan Sincan 1988-ci ildə Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sərhədləri daxilində yer aldı və mərkəzi rayona çevrildi.^[9]

1984-cü ildə Yeniməhəllə rayonu yaradılmışdır.^[10]

1987-ci ildə Qazan qəsəbəsi Qəhrəmanqazan rayonuna çevrilmişdir.^[11]

1990-cı ildə Akyurd qəsəbəsi də rayon statusu almışdır.^[12]

2008-ci ildə qanun dəyişikliklərindən sonra Pursaklar qəsəbəsi də rayon statusu alır.^[13]

Bu proseslər zamanı əvvəllər Ankara vilayətinə aid olan bəzi bölgələr də ondan ayrıldı. 1989-cu ilə qədər Ankara vilayətinin tərkibində olan Qırıqala rayonu, 1989-cu ildə 3578 saylı Qanuna əsasən ayrı bir vilayət olur. Eyni zamanda, əvvəllər Ankara vilayətinin tərkibində olan Delice, Keskin və Sulakyurt rayonları Kırıkkale vilayətinə birləşdirilmişdir.^[14] Əvvəllər Şərəfliqoçhisar rayonunun bir hissəsi olan Ağaçören qəsəbəsi, 1989-cu ildə ətraf kəndləri ilə birlikdə bir rayon halına gətirilmiş və Aksaray vilayətinə birləşdirilmişdir.

Ankara əyalətinin əhalisi 5.864.049 nəfərdir (2024-cü ilin sonu). Əyalətin ərazisi 25.632 km²-dir. Əhali sıxlığı hər km²-də 229 nəfərdir. (Ən yüksək əhali sıxlığına malik rayon hər km²-də 5.862 nəfərlə Keçiörendir.)

Əyalətdə illik əhali artım tempi 1,04% -dir. TÜİK (Türkiyə Statistika İnstitutu)-nun 6 fevral 2025-ci il tarixinə olan məlumatlarına görə, əyalətdə 25 rayon və bələdiyyə var və bu bələdiyyələr cəmi 1.426 məhəllədən ibarətdir.^[15]

Əhalinin artım tempi ən yüksək və ən aşağı olan rayonlar bunlardır: Gölbaşı (4,82%) və Çamlıdere (-25,02%).^[15]