Vikipediya ?

1 mart
FevralMartAprel
2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31  

1 martQriqorian təqvimi ilə ilin 60-cı (uzun illərdə 61-ci) günü. İlin sonuna 305 gün qalır.

Qədim Roma təqviminə görə martın 1-i ilin ilk ayının ilk günü idi. Ay öz adını müharibə Allahı Marsın adından götürmüşdür. Bir qayda olaraq bu aydan etibarən romalılar hərbi yürüşlərə başlayırdılar. Buna ayların adlarının özü də sübutdur: dekabr "deka" - "on" sözündən, oktyabr "okta" - "səkkiz" sözündən və s. yaranmışdır. Roma imperiyasında xaçpərəstliyin təşəkkül tapması ilə ilin başlanğıcı yanvarın 1-i - İsa Məsihin anadan olmasından sonra 8-ci gün sayılmağa başladı (yəhudi adət-ənənələrinə görə oğlan uşaqları anadan olandan səkkiz gün sonra onları sünnət edirlər və o şəxsiyyət olur, İbrahimin (Avraam) buyruqlarına uyğun yaşamağa başlayır)

Mündəricat

Əhəmiyyətli hadisələr

Dünyada olan hadisələr

  • 1324 — Lukosisterna yaxınlığında araqonlular və sardiniyalılar arasında döyüş baş vermişdir.
  • 1325Moskva Rusiyanın kilsə mərkəzinə çevrilmişdir (Moskva knyazı İvan Kalita mitropolit Pyotru iqamətgahı Vladimirdən Moskvaya köçürməyə razı sala bilmişdir).
  • 1360 — İngiltərə kralı III Eduard 16 funta 19 yaşlı fransız əsirliyindən azad etmişdir (Ceffri Çoser sonralar kralın kamardineri, silah daşıyanı və ən nəhayət İngiltərənin ən görkəmli şairlərindən biri olmuşdur).
  • 1382Parisdə vergi yığanlar kütləvi şəkildə döyülmüşlər.
  • 1420 — Roma Papası xaçpərəstləri çex qusitlərinə qarşı xaç yürüşlərinə çağırmışdır.
  • 1498Vasko da Qama üzüb Mozambikə yetişmişdir.
  • 1555Nostradamus özünün öncəgörmələr kitabını nəşr etdirmişdir.
  • 1565Braziliyada portuqal koloniyası olan Rio-de-Janeyro yaradılmışdır (1 ildən sonra şəhərdə artıq 4000 nəfər əhalisi olmuşdur).
  • 1638Şimali Amerikaya İsveçdən ilk mühacirlər gəlmişdir.
  • 1692 — Salamda (ABŞ-ın Massaçusets ştatı) hakimiyyət dairələri Sara Qudu, Sara Osbornu və qul qadın Titubanı cadugərlikdə ittiham etmişlər. Sonrakı aylarda 150 qadın və kişi anoloji ittihamla həbsxanalara doldurulmuş, onlardan 19-u edam olunmuşdur.
  • 1711 — İngilis jurnalı "Spekteytor"un ilk nömrəsi işıq üzü görmüşdür.
  • 1767 — Kral yezuit ordeni nümayəndələrini İspaniyadan qovmuşdur.
  • 1780 — ABŞ-da Pensilvaniya köləliyi qadağan edən ilk ştat olmuşdur.
  • 1790 — ABŞ-da ilk dəfə əhalinin siyahıyaalınması aparılmışdır. Onun nəticələrinə görə ölkənin zənci-qullar da daxil olmaqla 3 929 214 nəfər əhalisi olmuşdur. Hindular siyahıya alınmamışlar.
  • 1799Sankt-Peterburqda vals oynamaq qadağan edilmişdir.
  • 1803Ohayo ABŞ-ın 17-ci ştatı olmuşdur.
  • 1810 — Rusiya imperatoru I Aleksandr öz manifesti ilə Abxaziyanın Rusiyaya birləşdirildiyini elan etmişdir.
  • 1845 — ABŞ prezidenti Con Tayler Texasın ABŞ yurisdiksiyasına daxil olması haqqında qanun imzalamışdır (Texas ərazisi uzun illər ABŞMeksika arasında mübahisələrin predmeti olmuşdur. 12 ilə yaxın Texas ABŞ, Belçika, Niderland, İngiltərəFransa tərəfindən tanınmış müstəqil dövlət kimi fəaliyyət göstərmişdir).
  • 1867Nebraska ABŞ-ın 37-ci ştatı olmuşdur.
  • 1869Dmitri Mendeleyev kimyəvi elementlərin onların atom çəkisinə və kimyəvi uyğunluqlarına görə dövri cədvəlini tərtib etmişdir.
  • 1872 — ABŞ Konqresinin qərarı ilə Yelloustounda dünyada ilk milli park yaradılmışdır.
  • 1880Alp dağlarında dünyada ilk nəhəng dəmiryolu tüneli olan Sen-Qotardın tikintisi tamamlanmışdır.
  • 1881 — Rusiya imperatoru II Aleksandr qətlə yetirilmişdir.
  • 1912Sent-Luisdə dünyada ilk dəfə paraşütlə təyyarədən tullanmışdır (460 m. hündürlükdən).
  • 1920 — ABŞ-da dəmir yollarının əvvəlki sahiblərinə qaytarılmasını nəzərdə tutan Eş-Kammis qanunu qəbul edilmişdir.
  • 1921 — Kronştaddakı Baltik dənizçilərinin "Bolşeviklərsiz Sovetlər uğrunda" şüarı altında qiyamı başlamışdır.
  • 1927 — İtaliya bankı milliləşdirilmişdir.
  • 1927 — Britaniya hökuməti Nyufaundlendin Labrador yarımadasına hüququnu tanımışdır. Bu yarımada üzərində hüququnun tanınmasına Kvebek də çalışırdı.
  • 1928 — ABŞ-da həkim altıncı vitamini kəşf etmiş, vitamin F adlandırılmışdır.
  • 1930 — Moskva Aviasiya İnstitutu təsis edilmişdir.
  • 1935 — Almaniya rəsmən lyuftvaffenin - Almaniya hərbi-hava qüvvələrinin mövcud olduğunu elan etmişdir.
  • 1935 — Keçirilən plebisitin nəticələrinə görə Saar vilayəti yenidən Almaniyanın tərkibinə daxil olmuşdur (1920-ci ildən bu vilayət Millətlər Liqasının idarəçiliyi altındaydı).
  • 1939 — ABŞ general Frankonun hökumətini rəsmən tanımışdır.
  • 1941 — Dünyada ilk kommersiya FM radiosu — Nəşvildəki W47NV radiostansiyasını verilişlərini yayımlamağa başlamışdır.
  • 1941 — faşist Almaniyasının təzyiqi ilə Bolqarıstan "Üçlər İttifaqı"na daxil olmuşdur.
  • 1943 — Nyu-Yorkda Avropa yəhudilərinə dəstək vermək məqsədi ilə kütləvi nümayiş keçirilmişdir.
  • 1947 — fəaliyyətə başlamışdır.
  • 1959 — Türkiyə Basketbol Federasiyası rəsmən yaradılmışdır.
  • 1960Qvineya frank zonasından çıxıb öz milli valyutasını dövriyyəyə buraxmışdır.
  • 1961 — ABŞ prezidenti Con Kennedi Sülh Korpusunun yaradıldığını elan etmişdir.
  • 1962 — Qarden-sitidə (Miçiqan) hazırda Amerikada ən nəhəng ticarət şəbəkələrindən biri olan "Key-Mart"ın ilk mağazası açılmışdır.
  • 1962Nyu-Yorkun Con Kennedi adına Beynəlxalq Hava limanında Boinq 707 təyyarəsinin qəzaya uğraması nəticəsində 95 sərnişin və 12 heyət üzvü həlak olmuşdur.
  • 1966 — Sovet avtomatik planetlərarası stansiya olan "Venera-3" dünyada ilk dəfə Venera planetinin səthinə yaxınlaşmışdır.
  • 1970Zimbabve Britaniyadan öz müstəqilliyini elan etmişdir.
  • 1976 — Böyük Britaniya parlamenti təhlükəsizlik kəmərlərindən istifadəni məcburi edən yeni yol hərəkəti qaydalarını təsdiq etmişdir.
  • 1980Pentaqonun əmri ilə "çevik qüvvələr"in formalaşdırılmasına başlanılmışdır.
  • 1990SSRİVatikan arasında daimi nümayəndəlikər səviyyəsində diplomatik əlaqələr yaradılmışdır.
  • 1991 — Donbass mədənçiləri Mixail Qorbaçovun ilk dəfə istefa tələbləri irəli sürülən tətilə başlamışlar.
  • 1994 — Gürcüstan parlamenti Gürcüstanın MDB-yə girməsi haqqında sənədi ratifikasiya etmişdir.
  • 1995 — Qazaxıstan prezidenti Qazaxıstan Xalqlarının Assambleyasının təşkili haqqında fərman imzalamışdır.
  • 1995Ermənistanda dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsinə başlanılmışdır.
  • 2001RusiyaGürcüstan arasında geniş miqyaslı viza rejimi tətbiq olunmuşdur.

Azərbaycanda olan hadisələr

Doğumlar

  • 40 – – romalı şair-epiqrammaçı (ö. 102/104).
  • 1278Sultan Məhəmməd Xudabəndə Olcaytu xan – elxanlı sultanı (ö. 1316).
  • 1445Sandro Bottiçelli – italyan rəssam, toskan məktəbinin nümayəndəsi (ö. 1510).
  • 1456 – – Çexiya və Macarıstan kralı (ö. 1516).
  • 1547 – – sonrakı protestant nümayəndəsi (ö. 1628).
  • 1683 – – şahzadəsi, II Georqun həyat yoldaşı, 1727-ci ildən Böyük Britaniyanın və İrlandiyanın kraliçası (ö. 1737).
  • 1769 – – fransız general (ö. 1796).
  • 1810 (bəzi mənbələrə görə 22 fevralda) – Frederik Şopen – görkəmli polyak bəstəkar və pianoçu, musiqidə romantizm cərəyanının nümayəndəsi (ö. 1849).
  • 1837 – – amerikalı yazıçı və ədəbi tənqidçi (ö. 1920).
  • 1845 – – tanınmış rus elektrotexnik (ö. 1898).
  • 1858Georq Zimmel – alman filosof və sosioloq, sonrakı "həyat fəlsəfəsi" cərəyanının əsas nümayəndələrindən biri (ö. 1918).
  • 1863 – – rus rəssam (ö. 1930).
  • 1875 – – fransalı tədqiqatçı, Mərkəzi Afrika və tədqiqatçısı (ö. 1956).
  • 1876 – – belçikalı aristokrat, qraf, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin 3-cü prezidenti (1925-1942) (ö. 1942).
  • 1879 – – ingilis misirşünas və dilçi (ö. 1963).
  • 1880 – , ingilis alim – ingilis televiziya sisteminin əsasını təşkil edən kəşfin müəllifi, Böyük Britaniya lordu (ö. 1963).
  • 1886 – – çex əsilli Avstriya rəssamı və yazıçısı, Avstriya ekspressionizminin ədəbiyyatdakı və təsviri incəsənətdəki nəhəng fiqurlarından biri (ö. 1980).
  • 1892Ryunosuke Akutaqava – yapon yazıçı (ö. 1927).
  • 1896 – – yunan-amerikalı dirijor, pianoçu, bəstəkar (ö. 1960).
  • 1899 – – SS oberqruppenfüreri, SS və polis qüvvələrinin generalı (ö. 1972).
  • 1904Qlenn Miller – amerikalı trombonçu, aranjımançı, dünyanın ən tanınmış svinq orkestlərindən biri olan "Qlenn Millerin orkestri"nin (XX əsrin 30-cu illərinin sonu - 40-cı illərinin əvvəli) rəhbəri (ö. 1944).
  • 1910 – – ingilis biokimyaçı və fizika-kimyaçı, 1952-ci il Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (ö. 2002).
  • 1910 – – ingilis kinoaktyor, Hollivud aktyoru (ö. 1983).
  • 1917 – – amerikalı şair, dramaturq və ədəbi tənqidçi, poeziyada tövbə cərəyanının nümayəndəsi (ö. 1977).
  • 1918 – – Braziliya prezidenti (1961-1964) (ö. 1976).
  • 1921 – – amerikalı şair, tərcüməçi (ö. 1976).
  • 1922 – – yəhudi siyasi və hərbi xadim, İsrailin 5-ci və 11-ci baş naziri, 1994-cü il Nobel Sülh mükafatı laureatı (ö. 1995).
  • 1924 – – amerikalı astronavr (ö. 1993).
  • 1927 – – afroamerikalı müğənni, aktyor və prodüser.
  • 1928 – – görkəmli amerikalı riyaziyyatçı, proqramçı, pedaqoq, "Loqo" dilinin yaradıcısı.
  • 1928 – – fransız kinorejissor.
  • 1929 – – bolqar dissident, yazıçı və jurnalist (ö. 1978).
  • 1934Elmira Qafarova – Bakı şəhər Partiya Komitəsində birinci katibi (1971-1980), Azərbaycan SSR-nin Təhsil naziri (1980-1983), Azərbaycan SSR-nin Xarici İşlər naziri (1983-1987), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1987-1991), SSRİ Ali Sovetinin deputatı (ö. 1993)
  • 1939 – – kubalı bəstəkar, gitaraçı, dirijor (ö. 1978).
  • 1943 – – yapon gimnast, dəfələrlə dünya çempionu, altıqat olimpiya çempionu.
  • 1943 – – özbək əsilli görkəmli sovet və Rusiya astrofiziki.
  • 1943 – – ispan futbol qapıçısı, keçən əsrin 60-70-ci illərində Avropanın ən məşhur qapıçılarından biri.
  • 1944 – – ingilis müğənni, mahnı müəllifi aktyor.
  • 1945Dilsuz – azərbaycanlı şair, tərcüməçi.
  • 1945 – – amerikalı kino aktyoru.
  • 1947Əsəd Əsədov – azərbaycanlı kino işçisi, səs rejissoru.
  • 1948Hamlet İsaxanlı – azərbaycanlı riyaziyyatçı, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, şair, yazıçı, publisist, tərcüməçi, Xəzər Universitetinin rektoru.
  • 1952 – – məşhur Şimali İrlandiyalı futbolçu və futbol məşqçisi.
  • 1952Aydın Dadaşov – azərbaycanlı alim, pedaqoq.
  • 1952Fərman Xəlilov – azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri namizədi.
  • 1954 – – amerikalı kinorejissor, prodüser və aktyor.
  • 1956Dalya Qribauskayte – litvalı siyasətçi, Litva prezidenti.
  • 1957Qəmbər Bəybalayev – "Azərpoçt"un baş direktoru.
  • 1958Mədaxil Cavadlı – azərbaycanlı şair, publisist.
  • 1963Tomas Anders (əsl adı Bernd Vayqdunq), tanınmış alman estrada müğənnisi, "Modern Talking" qrupunun solisti.
  • 1963 – – kanadalı peşəkar hokkeyçi.
  • 1964Xaqani Qayıblı – azərbaycanlı şair, tərcüməçi.
  • 1964 – – fransız futbolçu, Fransa milli futbol komandasının keçmiş oyunçusu, Kamerun milli futbol komandasının baş məşqçisi.
  • 1967 – – holland futbolçu.
  • 1969Xaviyer Bardem – ispan aktyor.
  • 1973 – – ingilis kinoaktyor.
  • 1974Timur Vaynşteyn – "Parni iz Baku" ("Bakılı Oğlanlar") Şən və Hazırcavablar Klubu (KVN) komandasının bədii rəhbəri.
  • 1978Censen Ekls – amerikalı kinoaktyor.
  • 1980Anna Semenoviç – tanınmış rus fiqurlu konki sürəni, "Blestyaşie" qrupunun müğənnisi.
  • 1980 – – malili futbolçu.
  • 1983 – – braziliyalı futbolçu.
  • 1984 – – isveçli peşəkar hokkeyçi.
  • 1985 – – alman futbolçu.
  • 1986 – – amerikalı futbolçu.
  • 1989 – – meksikalı futbolçu, Meksika milli futbol komandasının oyunçusu.
  • 1994Castin Biber – kanadalı müğənni, aktyor və model.

Ölümlər

  • 589 – – yepiskop, Uelsin müqəddəs himayəçisi (d. 500).
  • 986 – – Fransa kralı (d. 941).
  • 986 – – Macarıstan kralı (d. 1101).
  • 1233 – – Savoy qrafı, Pyemont knyazı (d. 1178).
  • 1510 – – Hindistanın ilk portuqal vitse-kralı (d. 1450).
  • 1546 – – şotland kilsə xadimi, reformasiyanın təbliğçisi (d. 1513).
  • 1633 – – ingilis şair və natiq (d. 1593).
  • 1643 – – italyan bəstəkarı və orqan ifaçısı, fuqanın yaradıcılarından biri (d. 1583).
  • 1697Françesko Redi – italyan həkim (d. 1626).
  • 1757 – – ingilis şair və dramaturq (d. 1712).
  • 1773 – – italyan memar, barokkonun ən görkəmli nümayəndələrindən biri (d. 1700).
  • 1792II Leopold – Almaniya kralı, Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru (d. 1747).
  • 1841 – – Fransa marşalı, de Belluni hersoqu (d. 1764).
  • 1862 – – ingilis riyaziyyatçı (d. 1776).
  • 1875 – – fransız şair-simvolist, "lənətlənmiş şairlər" qrupunun təmsilçisi (d. 1845).
  • 1879 – – İsveçrə siyasətçisi, prezidenti, Radikal-Demokrat Partiyasının üzvü (d. 1825).
  • 1881II Aleksandr – 1856-1881-ci illərdə Rusiya imperatoru (d. 1818).
  • 1882 – – polyak mənşəli alman pianoçu, bəstəkar, musiqi müəllimi və naşir (d. 1818).
  • 1911 – – holland kimyaçı, 1911-ci il Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1852).
  • 1913Fyodor Korş – rus filoloq, professor, görkəmli dilçi (d. 1843).
  • 1920 – – yəhudi ictimai və siyasi xadim, başlanğıc dövründə sionist hərəkatının ən tanınmış nümayəndələrindən biri (d. 1880).
  • 1922 – – ispan futbolçu, hücumçu (d. 1892).
  • 1936 – – rus şair, nasir, tərcüməçi, bəstəkar (d. 1872).
  • 1938 – – italyan yazıçı, şair, dramaturq, siyasi xadim (d. 1863).
  • 1940 – (Xanzen) – eston yazıçı, tənqidi realizm cərəyanının nümayəndəsi (d. 1878).
  • 1940İsaak Babel
  • 1952 – – meksikalı həkim, ədəbi tənqidçi, yazıçı (d. 1873).
  • 1958 – – italyan rəssam, futurizm cərəyanının banilərindən biri (d. 1871).
  • 1979 – – kürd hərbi və siyasi xadim, İraq Kürdüstanındakı milli-azadlıq hərəkatının lideri (d. 1903).
  • 1980 – – tanınmış ingilis futbolçu, İngiltərənin Everton klubunun əfsanəvi hücumçusu (d. 1907).
  • 1984 – – Hollivudun ilk uşaq ulduzu (d. 1914).
  • 1985 – – amerikalı pianoçu, pedaqoq (d. 1918).
  • 1991 – – amerikalı icadçı, "Polaroid" şirkətinin və yaradıcısı (d. 1909).
  • 1995 – – alman immunoloq, 1984-cü il Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1946).
  • 1995Vladislav Listyev – Rusiya jurnalisti, televiziya aparıcısı ("Vzqlayd" ("Baxış"), "Pole Çudes" ("Möcüzələr meydanı"), "Tema" ("Mövzu") televiziya proqramlarının aparıcısı), (ORT) ilk baş direktoru (d. 1956).
  • 2005 – – İsrail kəşfiyyatçısı, Mossadın operativ şöbəsinin rəisi (d. 1927).
  • 2008 – – FARK-ın (Kolumbiya İnqilabi Silahlı Qüvvələri) liderlərindən biri (d. 1948).
  • 2013Hicran HüseynovAzərbaycan diktoru.

Bayramlar və xüsusi günlər

  • Ümumdünya Yuxu Günü.
  • Ümumdünya Mülki Müdafiə Günü (1972-ci il mart ayının 1-də Beynəlxalq Mülki Müdafiə Təşkilatının yaradılması şərəfinə qeyd edilir. Azərbaycan 1993-cü ildən bu təşkilatın tamhüquqlu üzvüdür).
  • Ümumdünya Pişiklər Günü.
  • Narkomaniya və Narkobizneslə Beynəlxalq Mübarizə Günü (BMT-nin qərarı ilə qeyd olunur).
  • Uelsdə ölkənin himayəçisi Müqəddəs David Günü.
  • Bosniya və Herseqovinada Müstəqillik Günü.
  • İslandiyada Pivə Günü.
  • Marşall adalarında Xatirə Günü.
  • Panamada Konstitusiya Günü.
  • Paraqvayda Qəhrəmanlar Günü.
  • İsveçrənin Nyövşatel kantonunda Respublika Günü.
  • Cənubi Koreyada Müstəqilli Uğrunda Hərəkat Günü (1919-cu ildə Cənubi Koreyada yaponlara qarşı nümayişlərin başlanılması şərəfinə qeyd edilir).
  • Yaponiyada Milli Sülh Uğrunda Mübarizə Günü.
  • Bolqarıstanda Martenisa Bayramı (Mart bayramı).
  • MoldovadaRumıniyada Mertsişor Bayramı (Baharın gəlişi).
  • Milli Donuzlar günü (ABŞ)

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019