Ərəb-Sasani müharibələri

Ərəb Xilafətinin Sasanilər imperiyasını işğal etmak niyyəti ilə bağlı olaraq Ərəblərlə Sasanilər arasında baş vermiş müharibələr. Bu müharibələr şərti olaraq Ərəblərin (müsəlman ərəblərin) Sasani işğalı kimi də tanınır. Müharibə 633-cü ildə Ərəb ordularının hücumu ilə başlamış və 651-ci ilə qədər davam etmişdir. Müharibənin yekun nəticəsi olaraq Mesopatomiya, İran, Cənubi Qafqaz, Şərqi Anadolu və Xorasan ərəblər tərəfindən işğal olundu. Sasanilər imperiyası süqut etdi. İşğal olunmuş ərazilərdə İslam dini və İslam mədəniyyəti, Ərəb dili sürətlə yayıldı.

Müharibədə əsas tərəflər Sasanilər imperiyası və Ərəb Xilafəti (Raşidilər Xilafəti) olmuşdur. Buna baxmayaraq Sasanilər imperiyasına daxil olan dövlətlər o cümlədən Qafqaz Albaniyası da müharibədə fəal iştirak etmişdir. Sasanilər tərəfdən müharibədə məşhur komandanlar bunlardır:

• Rüstəm Fərruxzad
• Bəhram
• Firuz Xosrov
• Bəhrami Çubin Mehrani
• Mardanşah
• İsfəndiyar
• Bəhrami Razi Mehrani
• Xurrazat
• Cavanşir

Ərəb Xilafəti tərəfindən komandanlar isə bunlardır:

• Xalid ibn Valid
• Səd ibn Əbu-Vəqqas
• Əbu-Musa Aşari
• Əmmar ibn Yasir
• Numan ibn Muqarrin
• Muqhira ibn Şuba
• Əhnaf ibn Qeys
• Abdullah ibn Amir
• Hüzeyfə əl-Yəman

Müharibəni aparan hökmdarlar: Sasanilər tərəfdən:

• III Yezdəgird (632–651)

Ərəblər tərəfdən:

• Əbu-Bəkr (632–634)
• I Ömər (634–644)

Sasanilər imperiyasında əsas din zərdüştlük idi.