Enver Bey siqaret fabriki (alm. Zigarettenfabrik Enver Bey) — Berlinin Friedrichshain rayonunda (Koppenstraße 27) yerləşmiş Alman siqaret istehsalı müəssisəsi olmuşdur. Fabrik 1909-cu ildə yaradılmış, 1936-cı ildə isə ləğv edilmişdir.[2]
| Zigarettenfabrik Enver Bey | |
|---|---|
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Sənaye | tütün sənayesi[d] |
| Məhsulu | siqaret |
| Təsis tarixi | 1909[1] |
| Bağlanma tarixi | 1936[1] |
| Struktur | |
| İşçi sayı |
|
| Rəhbərlik | |
| Təsisçi | Mendel Gottreich |
Avropada “Şərq” kimi tanınan Osmanlı İmperiyasının mədəni sahəsi İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl Alman siqaret istehlakçıları üçün mühüm istinad nöqtəsi olmuşdur. Bu istiqamətdə yalnız idxal deyil, reklam fəaliyyəti də aparılırdı. Müharibədən sonra isə Qərbə yönəlmə prosesi çərçivəsində istehlakçılar daha çox Amerika tütününə üstünlük verməyə başlamışdılar.[3]
Fabrik 1909-cu ildə Berlində Mendel Gottreich tərəfindən təsis edilmişdir. 1926-cı ildə Hamburqda ümumi nümayəndəliyi fəaliyyət göstərmişdir. Bu dövrdə müəssisədə təxminən 270 nəfər çalışırdı.
Şirkətin sahibi müəssisəyə ad verərkən, əvvəllər fəxri hərbi rütbə olan Bəy titulunu daşıyan və gələcək vəd edən Türkiyə siyasətçisi Ənvər Paşaya olan rəğbətindən ilhamlanmışdır. Gottreich onu “ənənəvi strukturlara bağlı qalmış Türkiyənin gənc yenidən qurucusu və islahatçısı” kimi qiymətləndirirdi. Bildirilir ki, Ənvər Paşa adının istifadəsinə icazə verilməsi ilə bağlı Gottreichə fotoşəkilli və ithaflı təşəkkür məktubu göndərmişdir.[4]
Almaniyada kifayət qədər tanınan bu Gənc türk siyasi fiquru, populyar siqaret markası vasitəsilə daha da məşhurlaşmışdır.
İstehsal edilən siqaret markaları:
- Die Dicke Enver (1930-cu illər)
- Ballnacht
- Cabinet
- Edelhof
- Fabelhaft
- Orient
- Sonett
- Tula
- TulaSilber
- „Zigarettenfabrik Enver Bey, Inhaber: Mendel Gottreich“, Industrielle. Vertreter Deutscher Arbeit in Wort und Bild. Biographische Sammlung, Berlin, təqribən 1920