Vikipediya ?

Əli Kərim

Əli Kərim (tam adı: Kərimov Əli Paşa oğlu) — azərbaycanlı şair, tərcüməçi, 1954-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Əli Kərim
Əli Paşa oğlu Kərimov
Fotoqrafiya
İlk adı Əli Kərimov
Doğum tarixi 18 mart 1931(1931-03-18)
Doğum yeri Göyçay Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Vəfatı 30 iyun 1969 (38 yaşında)
Vəfat yeri Bakı Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Həyat yoldaşı Elza Kərimova
Uşaqları Paşa, Azər, Orxan
Vətəndaşlığı Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutu Flag of Russia.svg Rusiya
Fəaliyyəti şair
Əsərlərinin dili Azərbaycan dili
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Həyatı

Əli Kərim (Əli Paşa oğlu Kərimov) 1931-ci il mart ayının 18-də Azərbaycanın Göyçay şəhərində anadan olmuşdur. Atası Paşa kişi fəhlə işləmişdir. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olur, burada ehtiyacı olduğu yataqxana olmadığından Teatr İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsinə keçir, III kursdan Moskvada, M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunda təhsilini davam etdirir və 1955-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirir. Bakıya qayıtdıqdan sonra «Azərbaycan» jurnalının redaksiyasında işləmiş, şeir şöbəsinin müdiri olmuşdur.

Yaradıcılığı

Əli Kərimin ömrü,öz şair sözü kimi,poeziyada atributa çevrildi. Bu gün onun üslubunu,deyim tərzini,söz-obrazlarını davam etdirən şairlər var. İlk nəşr olunan əsəri 1948-ci ildə «Azərbaycan pioneri» qəzetində çıxmış «Təzə müəllim» şeiri olmuşdur. 1957-ci ildə Moskvada keçirilən tələbələrin VI Ümumdünya Festivalında «İlk simfoniya» poeması mükafata layiq görülmüşdür. İlk kitabı 1958-ci ildə Azərbaycan ədəbiyyatı dekadası münasibəti ilə Moskvada rusca çıxan «İki sevgili» kitabı olmuşdur.

«İki sevgi» (1960), «Həmişə səfərdə» (1963), «Qızıl qanad» (1965), «Qaytar ana borcunu» (1970), «Uşaqlar və ulduzlar» (1971) «Səfərdən sonra» (1972), «Pillələr» (1978), «Gül və çörək» (1978), «Seçilmiş əsərləri» (I cild, 1974, II cild 1975), «Qayıt» (1983), «Pillələr» (1987), Seçilmiş əsərləri» (2 cilddə, 1991), «Mavi nəğmənin sahilində» (1991), «Neyləyim, şeirlə dərd söyləyirəm, (1999) və s. kitabları nəşr edilmişdir. Ona həsr edilmiş Feyzi Mustafayevin «Dinmə, ey kədər» (1986), Elza Kərimin «Nə xoşbəxt imişəm», Altay Məmmədovun «Tanıdığım Əli Kərim» xatirələr kitabları çapdan çıxmışdır. Şairin bədii yaradıcılığının tədqiqinə həsr edilmiş Cavanşir Yusiflinin «Azərbaycan poeziyasında Əli Kərim mərhələsi» (2005), «Əli Kərim üslubu, yaxud fərdi yaradıcılıqdan ədəbiyyat tarixinə baxış» (2010), Sona Xəyalın «Əli Kərim» (2011) və b. monoqrafiya və məqalələrin adlarını çəkimək olar. Şairin əsərlərindən bir çoxu ölümündən sonra işıq üzü görmüşdür. Əli Kərim 1969-cu ilin 30 iyununda Bakıda vəfat etmiş, Göyçayda dəfn edilmişdir. Dəfn edildiyi yerdə Əli Kərim parkı salınmışdır. Sumqayıt şəhərində Əli Kərim poeziya klubu fəaliyyət göstərir. Əli Kərim ədəbiyyata özünə məxsus üslubu ilə gəlmiş, ilk şeirlərindən parlaq istedadı ilə şeirsevərlərin diqqətini cəlb etmiş, özündən sonra gələn bir sıra şairlərə güclü təsir etmiş sənətkarlardandır. AMEA-nın Həqiqi üzvü, professor Tofiq Hacıyev onun yaradıcılığı barədə yazır: «Ə.Kərimin ömrü, öz şair sözü kimi poeziyada atributa çevrildi. Bu gün onun üslubunu, deyim tərzini, söz-obrazlarını davam etdirən şairlər var. Əli Kərim mövzu məhdudluğu bilməyib, mövzu əlvanlığı, həm də seçilmiş mövzunu orijinal işləmə tərzi onun yaradıcılığını səciyyələndirən cəhətləndəndir. Mövzuların bir qismi yalnız onun özünə məxsusdur, yəni onları o görüb, o mənalandırıb: «Babəkin qolları»nda məşhur Babək bir yanda qalır, onun kəsilmiş – Babəki xalq qəhrəmanı edən qolları qəhrəman seçilir; «Heykəl və heykəlin qardaşı» poeması da həmin prinsiplə yazılmışdır – qəhrəmanın özü yox, hekəlidir. «Gül və çörək», «Sevirəm», «Bomba üstündə ev», «Çiçəklər iclasda» kimi şeirlərdə də vəziyyət eynidir, bu əsərlərdə mövzu orijinallığı ideya-məzmun orijinallığı ilə, poetik forma yenilikləri ilə uyğun gəlir.

Həyat faktlarına xüsusilə poetik yanaşma, onlar üçün xüsusi poetik mühit yaratmaq üsulu şairin iri həcmli əsərlərində – poemalarında da saxlanır. İdman mövzusunda yazdığı «Bir santimetr haqqında ballada» poemasında iradə ilə ətalətin mübarizəsi gözəl, şairanə ekrana çevrilir və bu ekranda şairliklə kommentatorluq çox təbii əlaqələndirilir. Əli Kərimdə oxucunu poetik mühitinə salmaq istedadı vardır: «İlk simfoniya» poemasını oxuyarkn əvvəldən axıra musiqi dünyasına düşürsən, buradakı obrazların timsalında musiqiçilərin sənətini, ailə-məişət ziddiyyətlərini təbii lövhələrlə yaşayırsan, şair oxucunu musiqi salonundan çıxarıb, qəhrəmanının ardınca yollara, bağlara, parklara izlətdikcə qulaqlarında melodiya cingiltisi kəsilmir. «Heykəl və heykəlin qardaşı» poemasında müharibə səhnələri ilə sülh dövrünü təsərrüfat-quruculuq mənzəsinin poetik ritmləri sənətkarlıqla növbələşir, müxtəlif mövzular ustalıqla bütövləşir...»

Filmoqrafiya

Filmin adı İl Ssenari müəllifi Əsər müəllifi Quruluşçu rejissor Aktyor İştirakçı Haqqında Filmin növü
Daş 1977  N  Y  N  N  N  N Qısametrajlı Cizgi Filmi
2001  N  N  N  N  N  Y Ədəbi-bədii proqram
2002  N  N  N  N  N  Y Sənədli televiziya filmi
2009  N  N  N  N  N  Y Qısametrajlı sənədli televiziya filmi
2010  N  N  N  N  N  Y Sənədli televiziya filmi
2013  N  N  N  N  N  Y Qısametrajlı sənədli televiziya filmi
2013  N  N  N  N  N  Y Televiziya verilişi
2015  N  N  N  N  N  Y Televiziya verilişi

Şeirlərinə yazılmış mahnılar

  • - musiqi: Oqtay Kazımi
  • - musiqi: Adil Gəray
  • - musiqi: Hacı Zirəddin Tağıyev
  • - musiqi: Adil Gəray
  • - musiqi: Sevil Rüstəmova
  • - musiqi: Elza Ibrahimova
  • Nə xoşbəxt imişəm - musiqi: Cavanşir Quliyev

Haqqında yazılanlar

Kitablar

Feyzi Mustafayev. .

Cavanşir Yusifli. "Əli Kərim üslubu, yaxud fərdi yaradıcılıqdan ədəbiyyat tarixinə baxış".

Cavanşir Yusifli. "Azərbaycan poeziyasında Əli Kərim mərhələsi".

Altay Məmmədov. .

Sona Xəyal. .

Elza Kərimova. "Nə xoşbəxt imişəm".

İfrat Əliyeva. .

Məqalələr

  • Rəsul Rza: Qayğı sözü və qayğı özü
  • Məmməd Araz: Kürlə yarışan nəğmələr
  • Mahir Qarayev: “İYUNUN SON GÜNÜ – SON İYUN GÜNÜ...”
  • Vaqif Yusifli: Şeirimizin Əli Kərim zirvəsi
  • Vaqif Yusifli: Şeirimizdə Əli Kərim həqiqətləri
  • Vaqif Yusifli: Əli Kərim novatorluğu: əbədi səfərdə
  • Vaqif Yusifli: UNUDA BİLMƏDİYİM ŞAİR
  • Məti Osmanoğlu: Əli Kərim qələminin tabloları
  • Telman Dəmir: Əli Kərimsiz ötən illər, Əli Kərimlə!
  • Cavanşir Yusifli: Əli Kərimin ad gününə
  • Cavanşir Yusifli: Əli Kərim üslubu, yaxud “gözləri yumaq gərək, başqa cür görmək gərək...”
  • Cavanşir Yusifli: “…ayrılıq zamanında anladım ki, bir sözük…”
  • Zaur Qəriboğlu: “Sən mənim qədrimi biləsən deyə..."
  • Südabə Sərvi: Ağrı, yaxın gəlmə - Əli Kərim 85
  • Fərid Hüseyn: Poeziyamızın Əli Kərim kəhkəşanı var
  • Arif Əsədov: Əli Kərimin “Vəsiyyəti”
  • Rövşən Yerfi: Sadəlik və ülvilik mücəssəməsi – Əli Kərim
  • Fərrux Məmmədov: Əli Kərim lirikasının bəzi xüsusiyyətləri
  • Qəşəm Nəcəfzadə: Əli Kərim və intonasiyaları

Ölümündən sonra şairin şeirləri müxtəlif dillərə tərcümə edilərək ölkəmizdə və xaricdə -Türkiyə, Bolqarıstan , Kolumbiya , Rusiya, Belarusiya -da nəşr edilmişdir.

Xatirəsi

Heydər Əliyevin birinci dəfə hakimiyyətə gəldiyi dövrdə Göyçay Rayonunda Şair Əli Kərimin məzarı ətrafında Əli Kərim adına park salınmış, heykəli ucaldılmışdır. Bununla yanaşı Bakı, Göyçay, Sabirabad Şəhərlərində Əli Kərimin adını daşıyan küçə, Sumqayıt da Əli Kərim adına poeziya klubu, Xocalı rayonunda isə Əli Kərim adına tam orta məktəb vardır.

Əsərlərinin nəşri

  1. İki sevgili. Bakı: Azərnəşr, 1960, 60 səh.
  2. Həmişə səfərdə. Bakı: Azərnəşr, 1963, 63 səh.
  3. Qızıl qanad. Bakı: Azərnəşr, 1965, 132 səh.
  4. Qaytar ana borcunu. Bakı: Gənclik, 1970, 223 səh.
  5. Uşaqlar və ulduzlar. Bakı: Gənclik, 1971, 71 səh.
  6. Səfərdən sonra. Bakı: Azərnəşr, 1972, 192 səh.
  7. Tənbəl ayı balası. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1973, 15 səh.
  8. Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). I cild. Bakı: Azərnəşr, 1974, 407 səh.
  9. Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). II cild. Bakı: Azərnəşr, 1975, 185 səh.
  10. Pillələr (roman). Bakı: Gənclik, 1978, 160 səh.
  11. Qız və kəpənək. Bakı: Gənclik, 1979, 56 səh.
  12. Qayıt. Bakı: Yazıçı, 1983, 288 səh.
  13. Pillələr (roman). Bakı: Yazıçı, 1987, 262 səh.
  14. Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). I cild. Bakı: Azərnəşr, 1991, 272 səh.
  15. Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). II cild. Bakı: Azərnəşr, 1991, 251 səh.
  16. Mavi nəğmənin sahilində. Bakı: Yazıçı, 1991, 197 səh.
  17. Seçilmiş əsərləri. Bakı, Lider, 2004
  18. Qaytar ana borcunu. Təbriz, Əxtər, 2008
  19. Seçilmiş əsərləri (2-ci cild). Bakı, Elm və Təhsil, 2012
  20. Seçilmiş əsərləri. (I cild). Bakı, Şərq və Qərb, 2013
  21. Seçilmiş əsərləri. (II cild). Bakı, Şərq və Qərb, 2014
  22. “Nə xoşbəxt imişəm bir zaman, Allah!”. Bakı, Bakı Kitab Klubu, 2015

İstinadlar

  1. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı.II cild/Bakı-2007,9 s.

Həmçinin bax

Vikianbarda Əli Kərim ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikikitabda Əli Kərim ilə əlaqəli kitablar var.

Vikimənbədə Əli Kərim ilə əlaqəli məlumatlar var.

Vikisitatda Əli Kərim ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər

  •  (azərb.)
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019