Əhməd Rafət Əfəndi (türk. Ahmet Refet Efendi; 1873, İstanbul – 1949, İstanbul) — Türkiyə xəttatı.
| Əhməd Rafət Əfəndi | |
|---|---|
 | |
| Doğum tarixi | 1873 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 1949 (75–76 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | xərçəng xəstəliyi |
| Dəfn yeri | |
| Fəaliyyəti | xəttat, Xəttat, incəsənət xadimi |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
1873-cü ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Atası Hərbiyə Nəzarətinin müməyyizlərindən olan Cəmil bəydir.[1] İbtidai təhsilini başa vurduqdan sonra hərbi katiblər hazırlayan Mənşəyi-Küttabı-Əsgəri Məktəbində təhsil almışdır.[2]
Gənclik illərində süls, nəsx və reyhani xəttlərini Filibəli Baqqal Arif Əfəndidən öyrənmişdir. Baqqal Arif Əfəndidən icazə almaq məqsədilə yazdığı "Hilyəyi-şərif" Topqapı Sarayı Muzeyi Kitabxanasında saxlanılır.[1] Cəli-sülüs xəttini Sami Əfəndidən mənimsəmişdir.[2]
Rafət Əfəndi məzun olduqdan sonra Babı-Sərəsgəriyyə katibi kimi fəaliyyət göstərmiş, müməyyizlik vəzifəsinə yüksəldikdən sonra təqaüdə çıxmış və müxtəlif təhsil müəssisələrində yazı dərsləri tədris etmişdir.[1]
Xüsusilə cəli-süls xəttində ustalığı ilə tanınmışdır. Onun altı "Qurani-Kərim" (muşəfi-şərif) nüsxəsi yazdığı məlumdur, lakin bu günədək onun qələmindən çıxmış tam bir nüsxə aşkar edilməmişdir. Son dərəcə məhsuldar bir xəttat olmuş Əhməd Rafət Əfəndinin İstanbulun bir çox məscidlərində xətt lövhələri mövcuddur. Davud Paşa, Qoca Mustafa Paşa, Həkimoğlu Əli Paşa, Haseki, Hacı Həmzə, Hacı Evhadəddin, İbrahim Paşa, Atik Əli Paşa və Şişli məscidlərində, eləcə də Bursadakı Ulu Məsciddə onun süls və nəsx xətti ilə yazılmış lövhələrinə rast gəlinir.[2]
Onun əsərləri müxtəlif muzey və şəxsi kolleksiyalarda qorunur. Süls və nəsx xətti ilə bir sıra muraqqa (albom) tərtib etmiş, bunlardan bəzilərini Topqapı Sarayı Muzeyi Kitabxanasına bağışlamışdır.[2]
İbnüləmin Mahmud Kamal İnal Əhməd Rəfət Əfəndinin sənətkarlığına dair verdiyi məlumatlarda, onun xətt qüdrətinin uzun müddət lazımi dərəcədə qiymətləndirilmədiyini, lakin vəfatından sonra üzə çıxan süls, nəsx və cəli yazılarının yüksək səviyyəli bir xəttat olduğunu açıq şəkildə sübut etdiyini qeyd etmişdir. İnal onun sənət potensialını daha erkən dərk etmədiyinə və həyatı ilə əsərləri barədə kifayət qədər ətraflı məlumat toplamadığına görə təəssüf hissi keçirdiyini bildirmişdir.[2]
Əhməd Rafət Əfəndi əlifba islahatından sonra sənətini davam etdirmək imkanı tapa bilməmişdir. Hasəki səmtində, Bostanhamamı yaxınlığındakı evinin bağçasında meyvə və tərəvəz yetişdirməklə məşğul olmuşdur. Keçirdiyi cərrahi əməliyyatdan sonra 4 noyabr 1949-cu il tarixində Cərrahpaşa Xəstəxanasında vəfat etmişdir.[1] Dəfn mərasimi Mərkəzəfəndi qəbiristanlığında həyata keçirilmişdir.[3]
- ↑ 1 2 3 4 "Hattat Ahmed Re'fet Efendi kimdir? Ahmed Re'fet Efendi hayatı ve eserleri - Ketebe". www.ketebe.org (türk). 9 sentyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ 1 2 3 4 5 İnal, İbnülemin Mahmet Kemal. (PDF) (türk). İstanbul Maarif Basımevi. 1955 http://www.arteorientalis.com/refetefendi_bio.pdf (#bare_url_missing_title). 25 oktyabr 2010 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
- ↑ Akcan Ekici, Sakine. "Hat Sanatında Son Yüzyılın Önde Gelen Simaları" (PDF). Lale Kültür, Sanat ve Medeniyet Dergisi (türk) (8). iyul–dekabr 2023. 9 sentyabr 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF).