Şifahi ədəbiyyat və ya xalq ədəbiyyatı — yazılı formadan fərqli olaraq, şifahi şəkildə və ya nəğmə vasitəsilə ötürülən ədəbiyyat janrı. Bu ədəbiyyat nümunələrinin çoxu sonradan transkripsiya olunaraq (dəyişikliklərlə yazıya alınaraq) çap edilmişdir.[1]
Antropoloqlar tərəfindən müxtəlif təriflər verildiyi üçün şifahi ədəbiyyatın vahid standart tərifi mövcud deyildir. Geniş mənada bu anlayış, şifahi ötürülməsi və hər hansı sabit (dəyişməz) formanın olmaması ilə xarakterizə olunan ədəbiyyata aiddir. Bura nəsildən-nəslə şifahi şəkildə keçən rəvayətlər, əfsanələr və hekayələr daxildir.[2] Şifahi ədəbiyyat folklorun tərkib hissəsidir.
"Söz sənəti" (rus. словесность) termini əsasən əsərlərin şifahi xarakterini nəzərdə tutur. Lakin xalq söz sənətinə az sayda yazılı ədəbi abidələr də daxildir ki, bunlar həm də adi mənada başa düşülən ədəbi ənənənin bir hissəsini təşkil edir. "Xalq" sifəti burada dar bir mədəni təbəqənin deyil, demosun (geniş xalq kütləsinin) yaradıcılığını müəyyən edir. Bununla belə, tarixin dərinliklərinə nəzər saldıqda şifahi söz sənətinin həm sadə xalq, həm də elita üçün ümumi olduğu görünür (məsələn, Rusiyada bu vəziyyət I Pyotrun islahatlarına qədərki dövr üçün xarakterik idi).
Uolter Onq "şifahi ədəbiyyat" termininin daxili ziddiyyətlərinə diqqət çəkərək onu "qeyri-adi" (hətta "dəhşətli") adlandırır: "ədəbiyyat" sözü özlüyündə yazını ehtiva edir, çünki literatura sözünün özü latın dilindəki litera — "hərf" sözündən yaranmışdır.[3]
- ↑ "Oral literature" (ingilis). Encyclopaedia Britannica.
- ↑ Eugenio, Damiana. Philippine Folk Literature: An Anthology (ingilis). Quezon City: The University of the Philippines Press. 2007. xxiii. ISBN 9789715425360.
- ↑ Онг, 2002
- Finnegan, Ruth (2012), Oral Literature in Africa. Cambridge: Open Book Publishers. CC BY edition DOI:10.11647/OBP.0025
- Ong, Walter (1982), Orality and Literacy: the technologizing of the word. New York: Methuen Press.
- Tsaaior, James Tar (2010), "Webbed words, masked meanings: Proverbiality and narrative/discursive strategies" in D. T. Niane's Sundiata: an epic of old Mali. Proverbium 27: 319–338.
- Vansina, Jan (1978), "Oral Tradition, Oral History: Achievements and Perspectives", in B. Bernardi, C. Poni and A. Triulzi (eds), Fonti Orali, Oral Sources, Sources Orales. Milan: Franco Angeli, pp. 59–74.
- Vansina, Jan (1961), Oral Tradition. A Study in Historical Methodology. Chicago and London: Aldine and Routledge & Kegan Paul.
- Соколов Ю. Народная словесность // Литературная энциклопедия: Словарь литературных терминов: В 2-х т. — М.—Л.: Издательство Л. Д. Френкель, 1925. — Т. 1: А — П. — Стб. 485—501.
- Ong, Walter J. Orality and literacy: the technologizing of the word (PDF). Şablon:L. and N. Y.: Routledge. 2002. ISBN 0-415-28129-6.
- Turin, Mark. "Orality and technology, or the bit and the byte: the work of the World Oral Literature Project" (PDF). Oral Tradition (ingilis). 28 (2). 2013. /.
Vikianbarda Şifahi ədəbiyyat ilə əlaqəli mediafayllar var.- World Oral Literature Project: voices of vanishing worlds, University of Cambridge
