Şahağac kənd məscidi — 1901-ci ildə Astara rayonunun Şahağac kəndində tikilmiş məscid. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
| Şahağac kənd məscidi | |
|---|---|
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Yerləşir | Şahağac |
| İstinad nöm. | 4124 |
| Əhəmiyyəti | Yerli əhəmiyyətli |
| 38°35′51″ şm. e. 48°52′06″ ş. u. | |
 |
|
  Şahağac kənd məscidi |
|
Şahağac kənd məscidi 1901-ci ildə Mirəhməd xan Talışxanov tərəfindən Şahağac kəndində tikdirilib.[1][2][3]
Sovet işğalından sonra 1928-ci ildə Azərbaycanda rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar.[4] Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi.[5] Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi.[5][6] Şahağac kənd məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb və 1987-ci ilə qədər məscidin binasından anbar kimi istifadə olunub.[7]
1987-ci ildə məscid dindarların istifadəsinə verilib. 1988-ci ildə məsciddə təmir bərpa işləri aparılıb.[2][7][8] Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra 2 avqust 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.[9][10] Məsciddə Şahağacı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.[11]
Məscidin binası düzbucaqlı formadadır. Kişilər və qadınlar üçün iki hissəyə ayrılmış məsciddə eyni anda 200 nəfər ibadət edə bilər. Qadınlar şöbəsi ikinci mərtəbədə yerləşir və əsas zaldan taxta arakəsmə ilə ayrılıb. İbadətgahın minbəri taxtadan hazırlanıb və üçpilləlidir.[2] Məscidin döşəməsi kərpicdən, tavanı isə taxtadandır. Tavan dörd taxta sütun üzərində dayanır. İbadətgahın iki giriş qapısı və dörd geniş pəncərəsi var. Məscidin kərpicdən olan 12 metr hündürlüyündə bir minarəsi var, günbəzi isə yoxdur. Minarənin üst hissəsi səkkizguşəlidir və ətrafında yeddi pəncərə yerləşir.[8][7][2]
- ↑ Mistanlı, 2020. səh. 226
- 1 2 3 4 "Astara rayonu Şahağac kənd məscidi". Sirat.az (az.). 13 oktyabr 2021. 3 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 fevral 2026.
- ↑ "Mir Əhməd xan Talışxanov tərəfindən inşa edilən Şahağac kənd məscidi". cenublu.az (az.). 23 may 2023. İstifadə tarixi: 3 fevral 2026.
- ↑ Yunusov, 2004. səh. 140
- 1 2 Yunusov, 2004. səh. 141
- ↑ Ələsgərova, Nəsrin. "Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi - South Caucasus Region". ge.boell.org (rus). 15 yanvar 2005. 13 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2024.
- 1 2 3 Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası, 2001. səh. 35
- 1 2 Mistanlı, 2020. səh. 227
- ↑ "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında". e-qanun.az (az.). 2 avqust 2001. 12 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- ↑ Şükürzadə, İldırım. "Pensər- tolerantlıq nümunəsi - bura yeganə kənddir ki, ərazidə yaşayan sünni və şiə məzhəbindən olanların məscidləri bir-birindən 100 metr məsafədə yerləşir". Cenub.az (az.). 22 aprel 2024. 18 may 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- ↑ "Məscidlər və dini icmalar - Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti". irs.gov.az. 13 oktyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (az.). Bakı: Beynəlxalq Əlhuda. 2001. səh. 310. ISBN 964-8121-59-1. 3 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- Mistanlı, Aqşin. Cənub bölgəsinin abidələr ensiklopediyası (az.). Bakı: Adiloğlu nəşriyyatı. 2020. səh. 508. ISBN 978-9952-37-379-0.
- Yunusov, Arif. Azərbaycanda İslam (PDF) (az.). Bakı: Zaman. 2004. səh. 364. ISBN 9952-8052-2-5. 5 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 14 dekabr 2022.