İstilik miqdarı — istilik mübadiləsi zamanı cismin aldığı və ya verdiyi enerji miqdarını xarakterizə edən fiziki kəmiyyətdir. Cisimlər arasında istilik vermə ilə baş verən daxili enerjinin dəyişmə prosesi istilik miqdarı ilə ölçülür.
| İstilik miqdarı |
|---|
İstilik miqdarı latın əlifbasının $Q$ hərfi ilə işarə olunur.
Xüsusi istilik tutumu $c$ olan, kütləsi $m$ olan cismi $T_1$ temperaturundan $T_2$ temperaturuna qədər qızdırdıqda (və ya soyutduqda) tələb olunan istilik miqdarı aşağıdakı düsturla hesablanır:
$$Q = cm(T_2 - T_1)$$ və ya $$Q = cm\Delta T$$
Burada:
- $c$ — Xüsusi istilik tutumu (vahidi: C/(kq·K));
- $m$ — Cismin kütləsi;
- $\Delta T$ — Temperatur dəyişməsidir.
Prosesdən asılı olaraq istilik miqdarı fərqli düsturlarla hesablan bilər:
- Yanma istiliyi: Yanacağın yanması zamanı ayrılan istilik miqdarı: $Q = qm$ (burada $q$ — xüsusi yanma istiliyidir).
- Ərimə istiliyi: Bərk cismin əriməsi üçün lazım olan istilik: $Q = \lambda m$ (burada $\lambda$ — xüsusi ərimə istiliyidir).
- Buxarlanma istiliyi: Mayenin buxarlanması üçün lazım olan istilik: $Q = Lm$ (burada $L$ — xüsusi buxarlanma istiliyidir).
Təcrid olunmuş sistemdə istilik mübadiləsi zamanı verilən istilik miqdarı alınan istilik miqdarına bərabərdir: $$Q_{alinan} = Q_{verilen}$$