İnteraktiv təlim — təhsil prosesində müəllim və şagird (və ya tələbə) arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq, dialoq və fəal iştirak əsasında qurulan müasir təlim metodudur.[1] Bu yanaşma ənənəvi müəllim-mərkəzli tədris modelindən fərqli olaraq öyrənənin aktivliyini və müstəqil düşünməsini ön plana çəkir.[2]
İnteraktiv təlimin nəzəri əsasları konstruktivizm təlim nəzəriyyəsi ilə bağlıdır. Bu yanaşmada bilik öyrənən tərəfindən fəal şəkildə qurulur və sosial qarşılıqlı təsir prosesində formalaşır.[3]
Bu kontekstdə xüsusilə Lev Vıqotskinin sosial-inkişaf nəzəriyyəsi və “yaxın inkişaf zonası” konsepsiyası mühüm rol oynayır.[4] Bundan əlavə, kooperativ öyrənmə yanaşmaları interaktiv təlimin metodoloji əsaslarını təşkil edir.[5]
İnteraktiv təlim aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:
- Şagirdyönümlülük
- Əməkdaşlıq və qarşılıqlı fəaliyyət
- Aktiv iştirak
- Tənqidi və yaradıcı təfəkkürün inkişafı
- Qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq
İnteraktiv təlim çərçivəsində müxtəlif metod və üsullardan istifadə olunur:
- Beyin həmləsi
- Debat
- Rol oyunu
- Klaster metodu
- Kiçik qruplarla iş
- Problemli situasiyaların həlli
Bu metodlar öyrənənlərin analitik düşünmə, ünsiyyət və problem həll etmə bacarıqlarını gücləndirir.
Müasir təhsil sistemlərində interaktiv təlim metodlarının tətbiqi geniş yayılmışdır; bu, kurikulum islahatlarının əsas məqsədlərindən biridir. Azərbaycanda ümumi təhsil sistemində bu metodların tətbiqi də prioritet istiqamət kimi müəyyən edilmişdir.[6]
Araşdırmalar göstərir ki, interaktiv təlimin tətbiqində müəllim hazırlığı, vaxt məhdudiyyəti və sinifdə şagird sayının çoxluğu kimi çətinliklər mövcuddur.[7]
- ↑ Prince, Michael. "Does Active Learning Work? A Review of the Research". Journal of Engineering Education. 93 (3). 2004: 223–231.
- ↑ Bonwell, Charles C.; Eison, James A. Active Learning: Creating Excitement in the Classroom. ASHE-ERIC Higher Education Report. 1991.
- ↑ Bruner, Jerome S. "The Act of Discovery". Harvard Educational Review. 31 (1). 1961: 21–32.
- ↑ Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press. 1978.
- ↑ Johnson, David W.; Johnson, Roger T.; Smith, Karl A. "Cooperative Learning Returns to College". Change: The Magazine of Higher Learning. 30 (4). 1998: 26–35.
- ↑ Ümumtəhsil məktəblərində kurikulum islahatı. Bakı: Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi. 2010.
- ↑ Prince, Michael. "Does Active Learning Work? A Review of the Research". Journal of Engineering Education. 93 (3). 2004: 223–231.
- Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active Learning: Creating Excitement in the Classroom.
- Bruner, J. S. (1961). The Act of Discovery. Harvard Educational Review.
- Johnson, D. W., Johnson, R. T., & Smith, K. A. (1998). Cooperative Learning Returns to College.
- Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society.
- Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi (2010). Ümumtəhsil məktəblərində kurikulum islahatı.