İnqilabi məğlubiyyətçilik — əsasən Vladimir Leninin Birinci Dünya müharibəsi dövründə irəli sürdüyü və marksist sinfi mübarizə ideyasına söykənən konsepsiya. Vladimir Lenin kapitalizm şəraitində aparılan müharibələrdə proletariyanın heç bir qazanc əldə edə bilməyəcəyini müdafiə etmiş, əsl düşmənin aşağı təbəqələri döyüşə göndərən imperialist liderlər olduğunu bəyan etmişdir. Onun fikrinə görə, əgər mövcud müharibə vətəndaş müharibəsinə və ardınca beynəlxalq inqilaba çevrilərsə, fəhlə sinfi öz dövlətlərinin məğlubiyyətindən daha çox fayda əldə edə bilərdi.[1]
Bu konsepsiya ilkin mərhələdə, yəni 5 sentyabr 1915-ci il – 8 sentyabr 1915-ci il tarixlərində keçirilən sosialist Simmervald konfransında radikal qruplar istisna olmaqla, bütün iştirakçılar tərəfindən rədd edilmişdir.[2] Birinci Dünya müharibəsi illərində Birləşmiş Krallıqda fəaliyyət göstərən Britaniya sosialist hərəkatı daxilində Con Maklin kimi inqilabi məğlubiyyətçilik ideyasını dəstəkləyən kiçik bir azlıq mövcud olmuşdur.[3]
Lev Trotski, Yuli Martov və Viktor Çernov (1917-ci ilə qədər) kimi sosialistlər həm "müdafiəçiliyə", həm də "məğlubiyyətçiliyə" qarşı çıxış etmişdilər. Onlar hesab edirdilər ki, "məğlubiyyət" şüarı imperialistlərarası müharibədə rəqib tərəfin mütləq qələbəsi mənasına gəlir. Karl Libknext və Roza Lüksemburq da özlərini "məğlubiyyətçi" hesab etməmişdilər. Belə ki, burada söhbət "öz" imperialistinin digərinə məğlub olmasından yox, inqilabçı kütlələrin imperialist dövlət üzərində qələbəsindən gedirdi və bu səbəbdən onlar Brest-Litovsk sülh müqaviləsinə qarşı çıxmışdılar. Vladimir Lenin özü Fevral inqilabından sonra "məğlubiyyətçilik" terminindən istifadəni dayandırmış və monarxiya devrildiyi andan etibarən "məğlubiyyətçi" olmadığını bəyan etmişdir, lakin bu dəyişiklik mövqeyin başqalaşması ilə yoz, yalnız onun dar siyasi qruplarla ünsiyyət çərçivəsindən kənara çıxması və ideoloji markerin öz əhəmiyyətini itirməsi ilə bağlı olmuşdur. Bolşeviklər arasında "məğlubiyyətçilik" termini inqilabdan sonra yalnız 1928-ci ildə, Qriqori Zinovyev və İosif Stalinin Lev Trotskiyə qarşı apardıqları mübarizə dövründə yenidən gündəmə gəlmişdir.[4]
- ↑ Appignanesi, Richard (1977). Lenin For Beginners. London: Writers and Readers Cooperative. p. 118. ISBN 0906386039.
- ↑ Pipes, Richard (1991). The Russian Revolution. New York: Vintage Books. p. 382. ISBN 0679736603.
- ↑ Thorpe, Andrew, "The Surge to Second-Party Status, 1914–22", A History of the British Labour Party (ingilis), London: Macmillan Education UK, 1997, 35, doi:10.1007/978-1-349-25305-0_3, ISBN 978-0-333-56081-5, İstifadə tarixi: 16 iyun 2022
- ↑ "Joubert: Revolutionary Defeatism". 8 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 iyul 2024.