Vikipediya ?

İlham Zəkiyev

İlham Zəkiyev (tam adı: İlham Əzizağa oğlu Zəkiyev; 3 mart 1980(1980-03-03), Sumqayıt, SSRİ) — Azərbaycan paraolimpiyalı cüdoçu, ikiqat Paralimpiya Oyunları çempionu (2004, 2008), ikiqat dünya çempionu (2007, 2010) və yeddiqat Avropa çempionu (2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017), 2015 Avropa Oyunları çempionu, Azərbaycanın Əməkdar İdman Ustası, 6-cı dan sahibi, Qarabağ müharibəsi əlili və qazisi.

İlham Zəkiyev
Ilham Zakiyev at 2008 Paralympics.jpg
İlham Zəkiyev 2008 Yay Paralimpiya Oyunlarında
9 sentyabr 2008 (Pekin, Çin Xalq Respublikası)
Şəxsi məlumatları
Tam adı İlham Əzizağa oğlu Zəkiyev
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Doğum tarixi 3 mart 1980 (1980-03-03) (39 yaş)
Doğum yeri Sumqayıt, Azərbaycan SSR, SSRİ
Məşqçiləri
Boyu 190 sm.
Çəkisi 148 kq.
İdman növü Judo pictogram.svg Cüdo
28 may 2016 tarixində yenilənib.

"Şöhrət" ordeni"Tərəqqi" medalı ilə mükafatlandırılmışdır. 2008, 20122016 Yay Paralimpiya Oyunlarında Azərbaycanın bayraqdarı olub. 1999-cu ildə cəbhə bölgəsində İlham Zəkiyev snayperlə başından vuruluduqdan sonra görmə qabilliyətini itirmiş, və bundan sonra cüdo ilə ciddi məşğul olmuşdur.

Mündəricat

Həyatı

Uşaqlıq və yeniyetməlik illəri

 
Əhməddin Rəcəblinin başçılığı altında İlham Zəkiyev ikiqat Paralimpiya çempionu, ikiqat dünya və beşqat Avropa çempionu olmuşdur.

İlham Zəkiyev 3 mart 1980-ci ildə Sumqayıt şəhərində sıravi zavod işçisi olan Əzizağa Zəkiyevin ailəsində anadan olub. Ailədə özündən başqa 3 qardaşı və 1 bacısı var. Sumqayıt şəhərinin 5 saylı orta məktəbinin məzunudur. Məktəblik dövründə ən çox sevdiyi fənlər coğrafiya, tarixriyaziyyat olub. İlhamın özündən üç yaş böyük qardaşı Fikrət Zəkiyev güləş ilə məşğul olurdu. Onun sayəsində İlhamın da idmana həvəsi yaranmışdı.

1995-ci ildən Azərbaycanın əməkdar məşqçisi Əhməddin Rəcəblinin başçılığı altında, Mehdi Hüseynzadə adına Sumqayıt şəhər stadionunda cüdo ilə məşğul olmağa başlayıb. İlham çox qısa bir müddət ərzində uğurlara imza atır, Sumqayıt şəhərində keçirilən yarışmada qalib gəlir, gənclər arasında keçirilən cüdo üzrə Azərbaycan birinciliyində qaliblər arasında yer tutur və sambo üzrə yeniyetmələr arasında Respublika çempionu olur.

1998-ci ilin iyun ayında Azərbaycan kubokunun qalibi oldu. Həmin qalibiyyət ona yeniyetmələrin Moskvada keçiriləcək olimpiadasına vəsiqə qazandırdı. Lakin Moskvadakı olimpiadaya getmək ona müyəssər olmadı. O, düz bir ay sonra həqiqi hərbi xidmətə çağırıldı və 2 iyul 1998-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində xidmət etməyə başladı.

Hərbi xidmət və görmə qabilliyətinin itirilməsi

Beyləqan rayonunun Daşburun stansiyasında əsgərləri mövqelərə bölüşdürəndə, onun komandiri Zəkiyevi fiziki görünüşümə və idman göstəricilərinə görə öz yaşıdlarından seçildiyim üçün "N" saylı kəşfiyyat taburuna göndərdi. O, yeddi ay orduda nümunəvi xidmət eləyib, fəxri fərmanlar aldı.

1999-cu ilin fevralında Füzuli rayonunun Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndi istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman Ermənistan tərəfdən atılan snayper gülləsinə tuş gəlib. Güllə onun sağ gicgahından girib, sol gicgahımdan çıxmışdı. O, beş gün koma vəziyyətində qalır və həkimlər onun öləcəyini bildirirlər. Beşinci gün İlham rayon xəstəxanasında, anasının səsini eşidib özünə gəlir. Lakin gözlərini açanda, heç nə görmür. O, kor olmuşdu. İlhamın anası xatırlayır:

  Biz onu rayon hərbi hospitalında tapdıq. Vəziyyəti çox ağır idi. Həkimlər ümidlərini itirmişdilər. "İdmançı olduğu üçün ürəyi hələ də mübarizə aparır", - onlar deyirdilər. Mən onu çağırdım, "Oğlum, İlham" dedim. İlham çox zəif bir səslə mənə cavab verdi, "Mənə soyuqdur" dedi. Onda hamı başa düşdü ki, İlham ölümə qalib gəldi. Mən öz jaketimi çıxarıb onun üstünə sərdim. Yanında əyləşdim, isti çay verdim.  

O, evinə I qrup Qarabağ əlili kimi döndü.

Dörd illik fasilə

O, 19 yaşında görmə qabiliyyətini itirməsi nəticəsində çətin vəziyyətə düşür. Ailəsinin və yaxın dostlarının bu müddət ərzində ona dəstək olması İlhama belə çətin dövrü arxada qoymağa kömək edir. Belə bir vəziyyətdə onun böyük idmana qayıtması böyük bir fantaziya kimi qəbul edilə bilərdi. Buna baxmayaraq İlham idmana yenidən qayıtmaq üçün yollar arayırdı:

  Bir dəfə məndən soruşdular ki, sən necə görmürsən? Mən də cavab verdim ki, sizin gördüyünüzü mən hiss edirəm. Amma mən hiss etdiyimi siz görmürsünüz.
İlham Zəkiyev
 

2002-ci ildə o, Gənclər və İdman Naziri Əbülfəz Qarayev ilə görüşür, nazir İlhamın Moskvaya gedərək orada müalicə almasına köməklik edir. Lakin rusiyalı həkimlər belə ağır zədə almış insanlara görmə qabiliyyətini qaytarmağa müasir elmin hələlik qadir olmadığını bildirirlər. Moskvadan Azərbaycana qayıdan İlham yenidən Gənclər və İdman Nazirliyinə müraciət edərək hansı idman növü ilə məşğul olaraq yarışmalara çıxa biləcəyi barədə sorğu göndərir. Burada ona paralimpiya üzrə cüdo yarışlarında iştirak etməyi təklif edirlər.

Böyük idmana qayıdışı və sonrakı karyerası

2000-ci illər

O, 2002-ci il noyabr ayının 1-dən məşqlərə başlamışdır. 2003-cü ilin avqust ayında Kanadanın Kvebek şəhərində keçirilən Görmə Əlilliyi olan İnsanların ikinci Dünya Çempionatında ilk dəfə tatamiyə çıxmışdır. O, püşkatmanın dərəcəsinə görə kubalı dünya çempionu Rafael Torres Pompe ilə yarışdı və çox gərgin keçən mübarizədə xal fərqi ilə ona məğlub oldu. Buna baxmayaraq, İlham Zəkiyev təsəlliverici görüşlərdə qalib olaraq bürünc medala sahib oldu və 2004-cü ildə Afinada keçiriləcək Paralimpiya Oyunlarına vəsiqə qazandı.

O, Azərbaycandan Paralimpiya Oyunlarında iştirak edən yeganə cüdoçu idi. Onnun Afinada ilk qarşılaşdığı idmançı, Kvebekdəki yarışmada məğlub olduğu kubalı dünya çempionu oldu. Bir dəqiqə qırx saniyə çəkən döyüşdə rəqibini üstələyib yarımfinala qalxdı. Yarımfinalda İspaniyadan olan idmançını otuz yeddi saniyə ərzində məğlub etdi. Finalda isə Böyük Britaniyadan olan rəqibimə ippon fəndi ilə bir dəqiqə iki saniyə müddətində üstün gələrək Paralimpiya Oyunları Çempionu adını qazandı.

Bir ildən sonra isə Niderlandda keçən Avropa Çempionatının final yarışmasında Fransanı təmsil edən məğlub edərək Avropa çempionu oldu. 2006-cı ildə Fransada keçirilən Dünya Çempionatında bürünc medal qazandı. 2007-ci ildə Bakıda keçirilən Dünya Çempionatında yenə də qalib oldu. Həmin ildə Braziliyada keçirilən Ümumdünya yarışmasında qızıl medala layiq görülüb.

2008-ci ildə ikinci Paralimpiya Oyunlarında iştirakı zamanı Çinin paytaxtı Pekində fransalı idmançı Julyen Turini beş saniyəyə məğlub etdi.

2010-cu illər

2012-ci ildə Almaniyanın Heydelberq şəhərində keçirilən paralimpiyaçı cüdoçular arasında Dünya Kubokunda gümüş medala sahib olub. 2013-cü ildə altıncı dan qara kəmərə sahib olub. Həmin il Londonda keçirilən Paralimpiya oyunlarında ilk görüşündə Heydər Heydərovla qarşılaşıb və ona heç bir şans verməyib. Növbəti - 1/4 finalda Zəkiyevin rəqibi yaponiyalı Kento Masaki olub. Çətin keçən qarşılaşmadan rəqib qalib ayrılıb. Nəticədə Zəkiyev təsəlliverici görüşlərə qatılıb və burada braziliyalı Vilians Silvaya qalib gələrək, bürünc medalla kifayətlənib.

2015 Avropa Oyunlarının açılış mərasimində məşəli yandırmışdı. 2015-ci ildə birinci Avropa Oyunlarında Azərbaycan komandasının aktivinə 18-ci qızıl medalı yazdı. O, finalda Ukrayna təmsilçisi Aleksandr Pominovu məğlub edərək çempion olub. Azərbaycan İdman Jurnalistləri Assosiasiyası (AİJA) 2015-ci ilin idman laureatları arasında "İlin idmançısı" arasında ikinci yerə layiq görülüb.

Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XVII Yay Paralimpiya Oyunlarının açılış mərasimində Azərbaycan bayrağını yığmanın kapitanı İlham Zəkiyev aparıb. O, həmin vaxt milli geyimdən istifadə edib. Geyimin müəllifi Milli Geyim Mərkəzinin rəhbəri, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Gülnarə Xəlilovadır. Mübarizəyə qoşulan Zəkiyev ilk görüşündə özbəkistanlı qarşılaşdı. Görüşün son dəqiqələrində İlham Zəkiyev tətbiq etdiyi fəndin əksinə düşərək ipponla gözlənilmədən məğlub oldu. Adilxan Tuledibayev yarımfinalda yaponiyalı görüşün başlanğıcında ipponla məğlub edib finala yüksəldiyi üçün Zəkiyev təsəlliverici qrupda mübarizə apardı. Qrupun ilk görüşündə ABŞ nümayəndəsi Benjamin Qoodriçi ippon, 2-ci görüşündə isə Birləşmiş Krallıq cüdoçusu Cek Hocsonu yuko xalı tətbiq edərək məğlub etdi və həlledici görüşə adladı. Bürünc medal uğrunda mübarizədə İlham Zəkiyev Yenqalini Ximenez ilə üz-üzə gəlsə də, təzyiqinin aşağı düşməsi, əlinin və dizinin zədəli olması Zəkiyevi bu görüşdə məğlub etdi. Ximenez yuko xalı ilə bürünc medal uğrunda mübarizənin qalibi oldu. Nəticədə cüdoçu, 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarının cüdo yarışlarında kişilərin +100 kq çəki dərəcəsində beşinci nəticə göstərdi.

Təhsili

İlham Zəkiyev 2016-cı ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasından məzun olaraq, bədən tərbiyəsi və idman ixtisası üzrə bakalavr ali peşə-ixtisas dərəcəsinə yiyələnmişdir.

Şəxsi həyatı

2005-ci ildə ailə həyatı qurub. Toy ərəfəsində ölkə prezidenti İlham Əliyev ona məktub göndərmişdi və toydan sonra Zəkiyevə avtomobil də hədiyyə etmişdi. Üç övladı var: iki oğul, bir qız.

Bakının "Neftçi" klubunun sadiq azarkeşidir. 2011-ci ildə rejissor Məhsim Məhsimov tərəfindən İlham Zəkiyevin həyatından bəhs edən qısametrajlı "İşıqlı Zülmət" filmini çəkilmişdir. İlham Zəkiyev dindar müsəlmandır və gündəlik namaz ibadətini yerinə yetirir. 2015-ci ildə Məkkədə Həcc ziyarətində olub. 2015-ci ildən BP-nin idman elçisidir.

Beynəlxalq müsabiqələrdə finala yolu

Müsabiqə Yer və vaxt İlkin round 1/4 1/2 Final
Rəqib
Nəticə
Rəqib
Nəticə
Rəqib
Nəticə
Rəqib
Nəticə
2004 Yay Paralimpiya Oyunları Afina
17-28 sentyabr
 
qal. 1001 / 0001 (1:20)
 
qal. 0010 / 0000 (0:32)
 
qal. 1000 / 0000 (1:02)

2-3 aprel
 
qal.
Bakı
17-21 may
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 0200 / 0000
 
qal. 0200 / 0000

28 iyul — 8 avqust
 
qal.
 
qal.
 
qal.
 
qal.
2008 Yay Paralimpiya Oyunları Pekin
7-9 sentyabr
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0001
 
qal. 1000 / 0000
Debreçen
3-4 iyul
 
qal. 1110 / 0010
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0000
Antalya
25-29 mart
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0010
Antalya
1-10 aprel
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0000
 
qal. 1000 / 0000
 
məğ. 0000 / 1000
Krouli
18-20 noyabr
 
qal. 101.3 / 010.2
 
qal. 100.0 / 000.0
 
qal. 100.0 / 000.

4-5 dekabr
 
qal. 100 / 00
 
qal. 20.0 / 00.1

20-22 fevral
 
qal. 100 / 000
 
поб. 100 / 000
 
qal. 100 / 000
2015 Avropa Oyunları Bakı
26 iyun
 
qal. 100 / 000
 
qal. 100 / 000

27-28 noyabr
 
qal. 100 / 000
 
qal. 111 / 000
Finalda qələbə
Finalda məğlubiyyət

Təltif və mükafatları

 
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Zəkiyevi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edərkən. 23 sentyabr 2016

İlham Zəkiyev 2008-ci il dekabr ayının 26-da "Şöhrət" ordeninə; 2009-cu ilin mart ayının 5-də "Əməkdar idman ustası" adına; 2012-ci ildə "Tərəqqi" medalına layiq görülüb. 2012-ci il may ayının 10-da Heydər Əliyev Mərkəzinin açılışı zamanı Heydər Əliyev Fondunun təsis etdiyi "Qızıl çinar" beynəlxalq mükafatına layiq görülüb. 2016-cı ildə İlham Zəkiyev "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilib.

Uğurları

Şəxsi

Fəxri vətəndaşlıq

Qalereya

İstinadlar

  1. .
  2. . gencaile.az. gencaile.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  3. . www.muallim.edu.az. www.muallim.edu.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  4. Э. Алиев. Медаль, которая может вернуть зрение : газета. — Эхо, 2004. — № 173.  (rus.)
  5. . www.femida.az. www.femida.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  6. (Rus). www.vestikavkaza.ru. www.vestikavkaza.ru. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  7. . www.politico.eu. www.politico.eu. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  8. . www.visions.az. www.visions.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  9. . talksport.com. talksport.com. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  10. . www.anl.az. www.anl.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  11. . www.apasport.az. www.apasport.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  12. . olimpiya.az. olimpiya.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  13. . www.apasport.az. www.apasport.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  14. . savash.org. savash.org. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  15. . az.azvision.az. az.azvision.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  16. . www.apasport.az. www.apasport.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  17. . axsam.az. axsam.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  18.  (azərb.). (10 sentyabr 2016). 30 avqust 2017 tarixində . İstifadə tarixi: 28 avqust 2018.
  19.  (azərb.). İdman. (15 sentyabr 2016).
  20. . oxu.az. oxu.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  21. . azertag.az, 28.10.2016  (azərb.)
  22. . armud.az. armud.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  23. . supersport.az. supersport.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  24. . show.az. show.az. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  25. . www.bp.com. www.bp.com. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  26. . www.bp.com. www.bp.com. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.
  27.  (azərb.). leyla-aliyeva.az (10/05/2012).
  28. . fanat.az. fanat.az. 22 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2016.
  29. . www.anspress.com. www.anspress.com. 15 sentyabr 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2016.

Xarici keçidlər

Vikianbarda İlham Zəkiyev ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda İlham Zəkiyev ilə əlaqəli məlumatlar var.

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019