Əbu İmran İbrahim ibn Yəzid ibn Qeys ən-Nəxai (ərəb. إبراهيم النخعي; 670 və ya 668, Kufə – 714, Kufə) — mühəddis və fəqih. Tabiun nəslindəndir.[1]
| İbrahim ən-Nəxai | |
|---|---|
| ərəb. إبراهيم النخعي | |
 | |
| Doğum tarixi | 670 və ya 668 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 714 (43–46 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahələri | fiqh, hədis elmi[d], Şəriət |
| Tanınmış yetirmələri | Həmmad ibn Əbu Süleyman, əl-Əməş |
670-ci ildə Kufədə anadan olmuşdur. 658 və ya 666-cı ildə doğulduğu iddia edilir. Əslən Yəmənin Məzhic qəbiləsinin Nəxa qoluna mənsubdur. Aişə, Ənəs ibn Malik, Əlqamə, Məsruq və əl-Əsvəddən elm almışdır. Həmmad ibn Əbu Süleyman, Səmmak ibn Hərb, əl-Həkəm ibn Üteybə, İbn Əvn və əl-Əməş kimi məşhur alimlər onun tələbələrindəndir. Məşhur "əl-Müdəvvənə" əsərində, Əbu Yusif və Məhəmməd ibn əl-Həsənin əsərlərində, Əbu Nuaymın "Hilyətül-Övliya" əsərində onun bir sıra görüşlərinə yer verilmişdir.[2] Yaşadığı dövrdə Kufədə siyasi və hərbi hərci-mərclik höküm sürmüşdür. Kufə bu dövrdə siyasi rəqiblər arasında tez-tez əl dəyişdirirdi. Belə ki, Kufəni ələ keçirən Muxtar ona vəzifə təklif etmiş, lakin Nəxai xəstəliyi bəhanə edərək bundan boyun qaçırmışdır. Əməvilərlə arası yaxşı olmamış, Əməvilərə qarşı qiyam qaldıran İbni-Əşası dəstəkləmiş,[3] Həccaca lənət oxutdurmuşdur. Həbs edilmə əmri verilmiş, lakin onu həbs etməyə gələnlərin dostu çıxması sayəsində həbs edilməkdən qurtulmuşdur. 714-cü ilin sentyabr-oktyabr aylarında vəfat etmişdir.[4] Cənazə namazının bir-neçə nəfərlə gizlincə qılınması onun Əməvilərlə ədavətini ömrünün axırına qədər davam etdiyini sübut edir.
Nəxai, hədis elmində bütün alimlər tərəfindən "siqa" olaraq qəbul edilən nadir alimlərdəndir. Əməş (yaxud Mənsur) – İbrahim – Əlqamə – İbn Məsud sənədi mühaddislərə görə ən səhih isnadlardan biridir. Nəxainin rəvayət etdiyi hədislərdən bir qisminə "Kütubi-Sittə"də yer verilmişdir.[1]
- 1 2 Özen, Şükrü. "NEHAÎ". TDV İslâm Ansiklopedisi. 2006. Archived from the original on 8 noyabr 2024. İstifadə tarixi: 9 mart 2025.
- ↑ Əbu Hənifə Numan ibn Sabit, Tərcümə və şərh edən: Fizuli Hüsiyev. əl-Fiqhul-Əkbər (az.). Bakı: İpəkyolu Nəşriyyatı. 2014. 24. ISBN 978-9952-8221-7-5.
- ↑ Yaqubi. Tarix (ərəb). II. Beyrut. 1883. 278.
- ↑ İbn Səd, Məhəmməd. Kitabüt-Təbəqatil-kəbir (ərəb). VI. 284.