Çuvaşıstan, Çuvaşıstan Respublikası, Çuvaşiya, Çuvaşiya Respublikası (rus. Чувашская республика, çuvaş Чăваш Республики) — Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri. Paytaxtı Çeboksarı şəhəridir.
| Çuvaşıstan | |
|---|---|
| Чувашская Республика Чăваш Республики | |
 | |
|
55°27′33″ şm. e. 47°05′46″ ş. u. |
|
| Ölkə | |
| İnzibati mərkəz | Çeboksarı |
| Prezident | Oleq Nikolayev |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Yaradılıb | 13 fevral 1992 |
| Sahəsi |
|
| Saat qurşağı |
|
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| ISO kodu | RU-CU |
| Avtomobil nömrəsi | 21, 121 |
| Rəsmi sayt | |
_-_Chuvashia_(disputed_Crimea).svg) |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
![Bayraq[d]](/?q=Fayl:Flag_of_Chuvashia.svg)
![Gerb[d]](/?q=Fayl:Coat_of_Arms_of_Chuvashia.svg)
Çuvaşıstan ərazisi 1551-ci ildə Rus imperiyası tərəfindən işğal edilib. O dövrdən başlayaraq çar hökumətinin müstəmləkə siyasəti çuvaş xalqını acınacaqlı hala salıb. Ən məhsuldar torpaqları əllərindən alınıb və xristianlığı qəbul etməyə məcbur olmuşlar.
Respublikanın ərazisi 18.3 min kvadrat kilometrdir .[1]
Çuvaş Respublikası Volqa-Ural regionunda yerləşir. Paytaxtı Çeboksarı şəhəridir. Rusiya Federasiyasının tərkibindədir. Rəsmi dili çuvaş və rus dilidir. Çuvaş dili türk dil ailəsinə aiddir.
2002-ci il siyahıya almasına əsasən Çuvaşiya Respublikasının 1.313.754 nəfər əhalisi var .[2]
Çuvaşlar fin-uqor qəbilələrinə qarışaraq digər türk dillərindən fərqlənir. Qonşu tatar və başqırdlardan fərqli olaraq çuvaşlar xristian dininə etiqad edirlər.
| 1939[3] nəfər | % | 1959[4] nəfər | % | 1989[5] nəfər | % | 2002[6] nəfər | % cəmi | 2010[7][8] nəfər | % cəmi | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cəmi | 1076810 | 100,00 % | 1097859 | 100,00 % | 1338023 | 100,00 % | 1313754 | 100,00 % | 1251619 | 100,00 % |
| Çuvaşlar | 777202 | 72,18 % | 770351 | 70,17 % | 906922 | 67,78 % | 889268 | 67,69 % | 814750 | 65,10 % |
| Ruslar | 241386 | 22,42 % | 263692 | 24,02 % | 357120 | 26,69 % | 348515 | 26,53 % | 323274 | 25,83 % |
| Tatarlar | 29007 | 2,69 % | 31357 | 2,86 % | 35689 | 2,67 % | 36379 | 2,77 % | 34214 | 2,73 % |
| Mordvalar | 22512 | 2,09 % | 23863 | 2,17 % | 18686 | 1,40 % | 15993 | 1,22 % | 13014 | 1,04 % |
| Ukraynalılar | 3629 | 0,34 % | 3837 | 0,35 % | 7302 | 0,55 % | 6422 | 0,49 % | 4707 | 0,38 % |
| Marilər | 397 | 0,04 % | 755 | 0,07 % | 3799 | 0,28 % | 3542 | 0,27 % | 3648 | 0,29 % |
| Beloruslar | 648 | 0,06 % | 1113 | 0,10 % | 2198 | 0,16 % | 1881 | 0,14 % | 1417 | 0,11 % |
| Ermənilər | 108 | 0,01 % | 142 | 318 | 0,02 % | 1261 | 0,10 % | 1290 | 0,10 % | |
| Azərbaycanlılar | 41 | 0,00 % | 181 | 422 | 0,03 % | 857 | 0,07 % | 891 | 0,07 % | |
| Taciklər | 9 | 0,00 % | 135 | 0,01 % | 383 | 0,03 % | 644 | 0,05 % | ||
| Qaraçılar | 42 | 0,00 % | 58 | 0,01 % | 452 | 0,03 % | 701 | 0,05 % | 602 | 0,05 % |
| Özbəklər | 47 | 0,00 % | 129 | 210 | 0,02 % | 356 | 0,03 % | 565 | 0,05 % | |
| Moldavanlar | 15 | 0,00 % | 68 | 0,01 % | 250 | 0,02 % | 359 | 0,03 % | 461 | 0,04 % |
| Almanlar | 322 | 0,03 % | 291 | 0,03 % | 376 | 0,03 % | 520 | 0,04 % | 404 | 0,03 % |
| Udmurtlar | 66 | 0,01 % | 76 | 0,01 % | 558 | 0,04 % | 453 | 0,03 % | 332 | 0,03 % |
| Yəhudilər | 545 | 0,05 % | 1003 | 0,09 % | 690 | 0,05 % | 393 | 0,03 % | 317 | 0,03 % |
| Başqırdlar | 53 | 0,00 % | 280 | 0,02 % | 318 | 0,02 % | 295 | 0,02 % | ||
| Gürcülər | 100 | 0,01 % | 108 | 0,01 % | 151 | 0,01 % | 405 | 0,03 % | 240 | 0,02 % |
| Qazaxlar | 84 | 0,01 % | 67 | 0,01 % | 194 | 0,01 % | 240 | 0,02 % | 190 | 0,02 % |
| Yunanlar | 16 | 0,00 % | 199 | 0,01 % | 200 | 0,02 % | 166 | 0,01 % | ||
| başqalar | 513 | 0,05 % | 752 | 0,07 % | 2061 | 0,15 % | 1854 | 0,14 % | 2129 | 0,17 % |
| milliyətini göstərdi | 1076742 | 99,99 % | 1097843 | 100,00 % | 1338012 | 100,00 % | 1310300 | 99,74 % | 1203550 | 96,16 % |
| milliyətini göstərmədi | 68 | 0,01 % | 16 | 0,00 % | 11 | 0,00 % | 3454 | 0,26 % | 48069 | 3,84 % |
- Çeboksarı, Şubaşkar — 440.621 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[9]
- Novoçeboksarsk, Yeni Şubaşkar — 125.857 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[10]
- Kanaş — 50.593 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[11]
- Alatır — 43.161 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[12]
- Şumerlya, Şümürlü — 36.239 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[13]
- Kozlovka — 13.054 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[14]
- Tsivilsk, Çoyul — 12.967 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[15]
- Yadrin, Yədirnə — 10.573 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[16]
- Mariya Posadı — 10.273 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[17]
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "Население по национальности по субъектам Российской Федерации (XLS). Проверено 4 мая 2009". 4 noyabr 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения по регионам России: Чувашская АССР". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 may 2019.
- ↑ "Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по регионам России: Чувашская АССР". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 may 2019.
- ↑ "Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам России: Чувашская АССР". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 may 2019.
- ↑ Всероссийская перепись населения 2002 года Arxivləşdirilib 2013-04-21 at the Wayback Machine: Население по национальности и владению русским языком по субъектам РФ Arxivləşdirilib 2006-11-04 at the Wayback Machine
- ↑ "Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года". 30 aprel 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 may 2019.
- ↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам. Arxivləşdirilib 2021-12-09 at the Wayback Machine: см. Arxivləşdirilib 2012-10-18 at the Wayback Machine
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.
- ↑ "RussiaOutdoors - Путешествия по России". 26 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyun 2009.