Çixırtma (gürc. ჩიხირთმა) — Şərqi Gürcüstana xas olan gürcü milli yeməyi. Un və yumurta turşusu ilə qatılaşdırılmış, toyuq və ya gənc quzu ətindən hazırlanmış qatılaşdırılmış ət bulyonuna əsaslanan ədviyyatlı qatı ət şorbası.
| Çixırtma gürc. ჩიხირთმა | |
|---|---|
 | |
| Aid olduğu milli mətbəxlər | |
| Gürcüstan mətbəxi | |
| Mənşəyi | |
| Tərkibi | |
| Əsas | qarğıdalı unu, yumurta, Hinduşka əti[d], toyuq əti[d] |
| Təfərrüatları | |
| Tipi | şorba |
 Resepti Vikikitabda | |
Çixırtmada tərəvəz və ya yarmadan qarnirlər yoxdur. Çixırtmanın ətri və dadı digər gürcü şorbalarından kəskin fərqlənir. "Çixitma" adlı gürcü şorbasının resepti məşhur aşpaz Yekaterina Avdeyevanın "Полная поваренная книга русской опытной хозяйки" kitabının 1875-ci il nəşrində verilmişdir.
Süzülmüş bulyona undan hazırlanmış sous, ardınca yumurta–turşulu sous əlavə edilir. O, az miqdarda un, ilıq bulyon və limon, nar şirəsi və ya üzüm sirkəsi ilə birləşdirilmiş çalınmış sarılardan hazırlanır. Yumurta qarışığındakı turşu ona görə lazımdır ki, zülal bərkiməsin və xoşagəlməz boz rəngli, dolaşıq liflər və düyünlər əmələ gətirməsin. Vilyam Poxlyobkinin məlumatına görə, bu kulinariya üsulu eramızdan bir neçə əsr əvvəl indiki İran, Zaqafqaziya və Türkiyə ərazilərində şorbaların hazırlanmasında istifadə olunurdu. Son mərhələdə çixırtmaya qızardılmış baş soğan və çoxsaylı ədviyyatlar əlavə edilir. Onların arasında xüsusilə İmereti zəfəranının dəmləməsi, nanə və tklapi seçilir. Çixırtmaya xmeli-suneli əlavə edilmir. Bəzi reseptlərdə kərə yağında qovrulmuş soğan bulyona unlu ağ sousla birlikdə salınır, yumurta sousu isə xırdalanmış göyərti və qaynadılıb durulaşdırılmış sirkə ilə hazırlanır. Çixırtma xırda doğranmış ət parçaları ilə süfrəyə verilir. Onu suxari ilə yeyirlər, istəyə görə boşqaba bir neçə damcı limon suyu da əlavə edilir.
- Чихиртма из курицы. Чихиртма из куриных потрохов. Чихиртма из курицы или баранины // Грузинская кухня / Составители: В. В. Метревели, И. М. Бар-Слива. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2002. — С. 66—70. — 384 с. — (Серия «Для дома, для семьи»). — ISBN 5-04-010406-5.
- Т. Мжаванадзе. Чихиртма (Восточная Грузия) // Грузинская домашняя кухня. — М.: Эксмо, 2010. — С. 86. — 256 с. — (Книга Гастронома). — 7000 экз. — ISBN 978-5-699-41599-1.
- Похлёбкин В. В. Чихиртма // О кулинарии от А до Я: Словарь-справочник. — Минск: Полымя, 1988. — С. 204—205. — 224 с. — 200 000 экз. — ISBN 5-345-00218-5.
- Похлёбкин В. В. Чихиртма // Кулинарный словарь. — М.: Издательство «Э», 2015. — С. 403. — 456 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-75127-3.
- Похлёбкин В. В. Введение яиц и яичных изделий // Тайны хорошей кухни. — 3-е издание, исправленное и дополненное. — М.: Молодая гвардия, 1985. — С. 118—123. — 191 с. — (Эврика). — 100 000 экз.
- Похлёбкин В. В. Чихиртма // Национальные кухни наших народов (Основные кулинарные направления, их история и особенности. Рецептура). — М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983. — С. 124—125. — 304 с.
- Титюнник А. И., Новоженов Ю. М. Чихиртма // Советская национальная и зарубежная кухня. — 2-е. — М.: «Высшая школа», 1981. — С. 193. — 479 с. — 100 000 экз.
- Чихиртма // Культура питания. Энциклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-е издание. — Минск: «Белорусская энциклопедия имени Петруся Бровки», 1993. — С. 408. — 540 с. — ISBN 5-85700-122-6.
- Чихиртма из баранины // Книга о вкусной и здоровой пище / И. К. Сиволап (редактор). — М.: Пищепромиздат, 1954. — С. 98. — 400 с. — 500 000 экз.
- Фельдман И. А. Грузинская кухня. Чихиртма // Кухня народов СССР. — Киев: Час, 1990. — С. 111—112. — 318 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-88520-098-X.
- Charles G. Sinclair. chikhirtma // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 128. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.