Ser Çandrasekhara Venkata Raman (tam. சந்திரசேகர வெங்கடராமன், ing. Chandrasekhara Venkata Raman; 7 noyabr 1888[1][2][…] – 21 noyabr 1970[1][3][…], Banqalor) — işığın səpilməsi sahəsindəki fəaliyyəti ilə tanınan hindistanlı fizik.[7][8] Özünün təkmilləşdirdiyi spektroqrafdan istifadə edərək, o və tələbəsi K. S. Krişnan aşkar etmişlər ki, işuq şəffaf materialdan keçərkən meyil edən şüaların dalğa uzunluğu dəyişir. İşığın o vaxta qədər məlum olmayan və onların "dəyişdirilmiş səpilmə" adlandırdıqları bu fenomeni sonradan Raman effekti və ya Raman səpilməsi adlandırılmışdır. Raman bu kəşfinə görə 1930-cu ildə Fizika üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülmüş və bu mükafatı alan ilk asiyalı, həmçinin qeyri-ağ dərili şəxs kimi tarixə düşmüşdür.[9]
| Çandrasekhara Venkata Raman | |
|---|---|
| tam. சந்திரசேகர வெங்கட ராமன் | |
 | |
| Doğum tarixi | 7 noyabr 1888[1][2][…] |
| Vəfat tarixi | 21 noyabr 1970[1][3][…] (82 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahəsi | fizika |
| İş yerləri | |
| Təhsili | |
| Üzvlüyü | |
| Mükafatları |
    |
 |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Tamil Brahmin ailəsində doğulan Raman erkən inkişaf etmiş bir uşaq idi; orta və tam orta təhsilini müvafiq olaraq 11 və 13 yaşlarında bitirmişdir. 16 yaşında Prezidentlik Kollecində fizika üzrə fərqlənmə diplomu ilə Mədrəs Universitetinin bakalavr imtahanında birinci olmuşdur. İşığın difraksiyasına dair ilk elmi məqaləsi 1906-cı ildə, hələ magistratura pilləsində oxuyarkən dərc edilmişdir. Növbəti il o, magistr dərəcəsini almışdır. 19 yaşında Kəlkətədə Hindistan Maliyyə Xidmətində baş mühasibin köməkçisi kimi fəaliyyətə başlamışdır. Orada Hindistanın ilk tədqiqat institutu olan Hindistan Elmi Təşviq Assosiasiyası (IACS) ilə tanış olmuş, bu da ona müstəqil tədqiqat aparmaq imkanı vermişdir. Məhz burada o, akustika və optika sahəsində mühüm elmi töhfələrini vermişdir.
1917-ci ildə Aşutoş Mukherci tərəfindən Kəlkətə Universitetinin Racabazar Elm Kollecində ilk Palit Fizika Professoru təyin edilmişdir. Avropaya ilk səfəri zamanı Aralıq dənizini müşahidə etməsi onu dənizin mavi rəngi ilə bağlı o dövrdə mövcud olan izahın (səmadan əks olunan Reyli səpələnməsi) yanlış olduğunu sübut etməyə sövq etmişdir.
O, 1926-cı ildə Indian Journal of Physics jurnalının əsasını qoymuşdur. 1933-cü ildə Banqalora köçərək Hindistan Elm İnstitutunun ilk hindistanlı direktoru olmuşdur. Elə həmin il Hindistan Elmlər Akademiyasını təsis etmişdir. 1948-ci ildə isə ömrünün sonuna qədər çalışdığı Raman Tədqiqat İnstitutunu yaratmışdır.
Raman effekti 28 fevral 1928-ci ildə kəşf edilmişdir. Bu tarix Hindistan hökuməti tərəfindən hər il Milli Elm Günü kimi qeyd olunur.
- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 RAMAN CHANDRASEKHARA VENKATA // Encyclopædia Universalis. Encyclopædia Britannica Inc., 1968.
- 1 2 C V Raman // Encyclopædia Britannica (ing.).
- ↑ www.pas.va (ing.).
- ↑ https://real-eod.mtak.hu/41/1/EKK_18.pdf. S. 379.
- ↑ Раман Чандрасекхара Венката. | ИС АРАН.
- ↑ "C.V. Raman and the Raman Effect | Biography of Sir C.V. Raman". acs.org. American Chemical Society. İstifadə tarixi: 15 noyabr 2024.
- ↑ Bhagavantam, Suri. "Chandrasekhara Venkata Raman, 1888–1970". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 17. 1971: 564–592. doi:10.1098/rsbm.1971.0022.
- ↑ Singh, Rajinder; Riess, Falk. "Sir C. V. Raman and the story of the Nobel prize". Current Science. 75 (9). 1998: 965–971. JSTOR 24101681.
- The Nobel Prize in Physics 1930 at the Nobel Foundation
- Archive of all scientific papers of C.V. Raman
- Raman Effect: fingerprinting the universe
- The Quantum Indians: film on Raman, Bose and Saha — YouTube platformasında by Raja Choudhury and produced by PSBT and Indian Public Diplomacy.