Butun axtardiqlarinizi tapmaq ucun buraya: DAXIL OLUN
Video Yukle Video Axtar
Mp3 Yukle Mp3 Axtar
Shekil Axtar Yukle
Sevgi Mehebbet(Yeni)
Ehtirasli Qaynar Hekayeler(Yeni)
Cinsi Qadin-Kishi Munasibetleri
Android Proqramlari Yukle
Informasiya Melumat Axtar(Wiki)
Saglamliq Tibbi Melumat
Qadin Dunyasi
Son Xeberler
Whatsapp Plus Yukle(Yenilendi)

Vikipediya ?

Kürdəmir rayonu

Disambig.svg Bu məqalə Kürdəmir rayonu haqqındadır. Şəhər üçün Kürdəmir səhifəsinə baxın.

Kürdəmir rayonuAzərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. Aran iqtisadi rayonuna daxil olan Kürdəmir rayonu mərkəz kimi 1930-cu ildə yaradılmışdır. Şirvan düzündə yerləşir. Kürdəmir rayonu şərqdən HacıqabulSabirabad, cənubdan İmişli, qərbdən Zərdab, UcarGöyçay, şimaldan isə İsmayıllıAğsu rayonları ilə həmsərhəddir. Sahəsi 1631,5 km², əhalisi 103,8 min nəfərdir (01.01.2009). Mərkəzi Kürdəmir şəhəridir.

Kürdəmir
A-Kurdamir.PNG
İqtisadi rayon Aran iqtisadi rayonu
Ərazi 1 631.5 km²
Əhali 103 800 nəfər
Əhali sıxlığı 63.6 nəfər/km²
Nəqliyyat vas. kodu 33
Telefon kodu 994 20
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) AZ 3300
Yaşayış məntəqələrinin sayı 1 şəhər, 61 kənd
İcra başçısı Ceyhun Cəfərov
İnternet saytı

Mündəricat

Etimologiyası

Kürdəmir – «Kür Dəymir» sözlərindən götürüldüyü ehtimal olunur. Yəni Kür çayı daşarkən daşqından əziyyət çəkməyən (suyun çatmadığı yerlər) sahə Kürdəmir kimi adlanmış, zaman keçdikcə «Y» samiti assimilyasiya (aşınma) olmuş və «Kürdəmir» şəklində işlənmişdir.

Tarixi

Kürdəmir rayonu 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur. Şirvan düzündədir.

Coğrafiyası

Relyefi düzənlikdir. Ərazisinin çox hissəsi dəniz səviyyəsindən aşağıdadır. Antropogen çöküntülər yayılmışdır. İqlimi yayı quraq keçən mülayim isti yarımsəhra və quru çöl tiplidir. Çay şəbəkəsi seyrəkdir (Girdiman və Ağsu çaylarının aşağı axını). Əsasən boz-çəmən, boz və çəmən-boz torpaqlar yayılmışdır. Kserofit kolluqlar və tuqay meşələri var. Çöldonuzu, canavar, tülkü, gəmiricilər, gürzə, turac, kəklik və s. məskunlaşmışdır. Bəzgək, dovdaq qışlayır. Baş Şirvan kollektoru rayonun ərazisindən keçir.

Mülayim-isti yarımsəhra iqliminə malikdir. Orta temperatur yanvarda 4.6 °C, iyulda 34 °C-dir. İllik yağıntı 375 mm-dir.

İllik orta temperatur rayonda 14,5 °C-dərəcədir Kürdəmir rayonunda indiyədək qeydə alınmış ən yüksək temperatur müsbət 44 °C dərəcə olub və 2000-ci ildə qeydə alınıb.

Relyefi

Relyefi düzənlikdir. Okean səviyyəsindən aşağıdır.

 
Kürdəmir Qozqurab

Geoloji quruluşu

Antropogenin allüvial, prolüvial və qismən göl-bataqlıq çöküntüləri yayılmışdır.

Çayları və su hövzələri

Cənub sərhədləri Kür çayı ilə hüdudlanır. GirdimanAğsu çaylarının aşağı axınları Kürdəmir ərazisindədir. Girdimançayın mənbəyi Babadağın cənub yamaclarından (2900 m) başlayır. Çayın 4 qolu var. Ağsuçay Böyük Qafqaz silsiləsinin Sarıbulaq dağının (2268 m) yaçaclarında 2100 m yüksəklikdəki külli miqdarda bulaqlardan formalaşır.

Landşaftları və bioloji müxtəlifliyi

Ərazinin iqlimi yayı quraq keçən çülayim-isti yarımsəhra və quru-çöl iqliminə aiddir. Boz çəməm, boz və çəmən boz, çəmən bataqlıq, şoran torpaqlar yayılmışdır.Kür çayı sahillərində Tuqay meşələri vardır. Tuqay meşələrində saqqallı qızılağac, müxtəlif söyüd növləri, ağyarpaq qovaq və s. ağaclara rasr gəlinir.

Ərazinin yarıçsəhra-bozqır çöllərindəki yovşanlı-efemerli bitki formasiyalarında şəlimsiz ilansoğanı, soğan, iran çirişi, yabamı yerkökü, adi məryəmnoxudu və s.binkilərə rast gəlinir. Ərazidə rast gəlinən şanagüllə Azərbaycanın Qırmızı Kitabına salınmışdır.

 
Kürdəmir Yengəc hörümçək

Faunası

Sürünənlərdən aralıq dənizi tısbağası, bataqlıq tısbağası, Levant irigürzəsi, qırmızıqarın təlxə,qafqaz kələzi yayılmışdır. Tuğay meşələri üçün qırqovul, adi qurqur, saxsağan, qarabaş vələmirquşu, ağ titrəkquyruq, abıquş xarakterikdir. Bozqır və yarımsəhra ərazilərdə çobanaldadan böyük qartal və s. quşlara rast gəlinir.

İri yaşayış məntəqələri

Kürdəmir şəhəri, Karrar və Qarabucaq qəsəbələri, Atakişili, Xırdapay, Yenikənd, Mollakənd, Şilyan, Qarasu,Qarasaqqal, Muradxanlı, Pirili, Sığırlı ,Cəyli kəndləridir.

Əhalisi

Rayon əhalisinin sayı 01.04.2010-cu il tarixə 105.011 nəfər, əhalinin orta sıxlığı isə 1 km²-də 64,4 nəfərdir. Əhalinin 20,2 faizi və ya 21.185 nəfəri şəhərdə, 79,8 faizi və ya 83.826 nəfəri kənd yerlərində yaşayır. Rayon əhalisinin ümumi sayından 52.190 nəfəri, yəni 49,7 faizi kişi, 52.821 nəfəri və ya 50,3 faizi qadınlardır.

Görkəmli şəxsləri

  1. İsmayıl Siracəddin Şirvani (1782-1848) — filosof, Şeyx Şamilin müəllimi
  2. Rüşdü Paşa Şirvanzadə — Osmanlı İmperiyasının sədrəzəmi
  3. Mustafa Mahmudov — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin üzvü
  4. Ağamusa Axundov — akademik
  5. Rafael Hüseynov — akademik
  6. Məmiş Abdullayev — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
  7. Aşıq Şakir — ustad aşıq
  8. Aşıq Əhməd — ustad aşıq
  9. Eynulla Cəbrayılov — müğənni
  10. Fəxrəddin Veysəlli — filologiya elmləri doktoru, professor
  11. Vaqif Sultanlı — filologiya elmləri doktoru, professor,yazıçı
  12. Mehman Musaoğlu — filologiya elmləri doktoru, professor
  13. Əlikram Məmmədov — tibb elmləri doktoru, professor
  14. Faiq İslamzadə — tibb elmləri doktoru, professor
  15. Sadıq Zərbəliyev — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti
  16. Elşad Abdullayev — hüquq elmləri doktoru, professor
  17. Cəbrayıl Usubov — general
  18. Sadıq Hüseynov — aktyor
  19. Qara Mustafayev — biologiya elmləri doktoru, professor
  20. Xasay Feyzullayev - texnika elmləri doktoru
  21. Zabit Quliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
  22. Ağaverdi Xəlil — folklorşünas

İqtisadiyyatı

Əsasən kənd təsərrüfatı rayonudur. Pambıqçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq, habelə üzümçülük, bostançılıq və baramaçılıq mühüm yer tutur. Rayonda quşçuluq və maldarlıqla məşğul olurlar. Burada şərab və asfalt zavodları, məişət xidməti kombinatı, respublika əhəmiyyətli iri un kombinati var. Rayonun ərazisindən Ağsu-Kürdəmir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun 43 km (III dərəcəli), Ələt – Qazıməmməd-Kürdəmir-Yevlax yolunun 42 km (II dərəcəli), Bakı-Tbilisi baş dəmir yolunun 44 km hissəsi keçir.

Kürdəmir rayonunda 3 iri dövlət müəssisəsi və 10 iri özəl müəssisə fəaliyyət göstərir.

Dövlət müəssisələrindən:

  • "Kürdəmir Regional Enerji Təchizatı" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət əhalini elektrik enerjisi ilə təchiz edir. Cəmiyyətdə 132 nəfər, onun Kürdəmir Paylayıcı Elektrik Şəbəkəsində 124 nəfər işçi daimi işlə təmin olunmuşdur.
  • Kürdəmir Qaz İstismarı idarəsi əhalinin təbii qazla təminatını həyata keçirir. İdarədə 63 nəfər işçi fəaliyyət göstərir.
  • Kürdəmir Su-Kanal idarəsi şəhər əhalisinin içməli suya olan tələbatının ödənilməsini və kanalizasiya xidmətlərini həyata keçirir. İdarədə 37 nəfər daimi işçi qüvvəsi vardır.

Özəl müəssisələrdən:

  • "Kürdəmir Pambıq" Açıq Tipli Səhmdar Cəmiyyəti xam pambığın istehsalı və emalı, "Şərq Co LTD" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti spirtli içkilərin istehsalı və satışı, "Şərq" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti nar şirəsinin istehsalı və satışı, "Kristal-Z" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti meyvə şirəsinin istehsalı və satışı, "Qafqaz Lift Zavod"u Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti lift istehsalı, "Qelios" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti meyvə şirələri, şərabların istehsalı və satışını, "AVETA" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti isə un məhzullarının istehsalı və satışını həyata keçirir. Bu müəssisələrdə rayonun 360 nəfər sakini daimi işlə təmin olunmuşdur. Bunlardan "Şərq Co LTD" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti fəaliyyətini genişləndirərək yeni üzüm bağları və nar plantasiyaları yaratmışdır. "AVETA" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti isə istehsal gücünü artıraraq sutkada 500 ton məhzul istehsalına çatdırmışdır.

2011-ci ilin əvvəlinə olan məlumatlara görə Azərsun Holdinq ACS-nin Kürdəmir süd emalı zavodunda artıq son tamamlama işləri aparılır. Sutkalıq istehsal gücü 30 ton olacaq zavod bölgənin ən iri istehsal müəssisələrindəndir. Tam istehsal gücü şəraitində işləyəcəyi tədqirdə emal müəssisəsində 150 nəfərdən çox işçi çalışacaqdır. Bundan başqa rayonun Mollakənd kəndində 140 yerlik "ULUSU" sanatoriyası 1993-cü ildən fəaliyyət göstərir. Həmin ərazidə 1971-ci ildə 3500 metr dərinlikdən 91 dərəcə istilikdə su fontan vurmuşdur. Həmin suyun kimyəvi tərkibi analiz edilərkən məşhur , Kislovodsk və digər ərazilərdəki müalicəvi suların keyfiyyətlərini özündə birləşdirməsi aşkar edilmişdir. Yüksək keyfiyyətə malik bu sudan hazırda oynaq, hərəkət orqanlarının, revmatizm, dəri və digər xəstəliklərin müalicəsində səmərəli istifadə edilir. 2008-ci ildə açılışı olmuş Kürdəmir Olimpiya İdman Kompleksinin ərazisi 5,5 hektardır. Ərazidə 700 yerlik örtülü əl idman oyunları maneji, üzgüçülük hovuzu, 5 ədəd 2 mərtəbəli kotteclər, mini futbol stadionu, əl oyunları kortları, qazanxana, transformator yarımstansiyası tikilir. Kürdəmir şəhər Stadionunun ərazisi 4 hektardır. Stadionda 2000 yerlik yeni tribunalar, 2 mərtəbəli tribna və hakim otaqları, idmançılar üçün soyunub-geyinmə otaqları, sanitar qovşaqları tikilmişdir.

Mədənəyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri

Kürdəmirdə 3 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 52 ümumtəhsil məktəbi, 7 mədəniyyət evi, 20 klub, 48 kitabxana fəaliyyət göstərir.

Maddi-mədəni irsi

Rayonda dövlət qeydiyyatına götürülmüş, ərazi icra nümayəndəlikləri tərəfindən mühafizə edilən Sığırlı kənd ərazisində ilkin orta əsrlərə aid "Qaratəpə" və kəndi ərazisində isə ilkin orta əsrlərə aid edilən "Şəhərgah" tarixi abidələri mövcuddur. Bundan əlavə MuradxanŞilyan kəndlərdində mühafizə edilən tarixi abidələrdə mövcuddur ki, hər iki abidə dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Kürdəmirdə tapılmış dəyərli tapıntılardan biri də 2010-cu ildə rayonunun Muradxan kəndi ərazisində rayon Suvarma Sistemləri İdarəsinə məxsus ekskavatorla kanal qazılarkən tapılmış nadir pul dəfinəsidir. Mütəxəssislər tərəfindən hadisə baş verən əraziyə baxış keçirildi. Dəfinə 5470 qram çəkiyə malikdir. Onun içərisində 1200-dən artıq qədim sikkə olduğu ehtimal edilir. Sikkələr üst görkəmindən mis olduğu ehtimal edilir. Dəfinə təhvil verilib. Sikkələrin XIV əsrin sonu – XV əsrin əvvəlinə aid olduğu ehtimal edilir.

Yerli media

Rayonda «Kürdəmir» yerli qəzeti fəaliyyət göstərir. Qəzet ayda 2 dəfə dərc olunur. Hazırda "Kürdəmir" qəzeti 800 tirajla buraxılır.

Şəkillər

İstinadlar

  1. Ümumi məlumat. — Azərbaycan Respublikasının inzibati–ərazi vahidləri. — İnzibati kənd rayonları (01.01.2006), səhifə 12. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017
  2. Kürdəmir rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsini :. .
  3. Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M. Y, Ensikiopedik ekoloji lüğət. Bakı: Elnı, 2008.
  4. Məmmodov Q.Ş,, Xəlilov M.Y. Ekologiya, əlraf mühit və insan. Bakı:, Elm, 2006
  5. Hacıyev V.C. Azərbaycan florası bitkiliyinin istifadəsi və qorunması, Bakı; Eim, 1999.
Mənbə — ""
Kürdəmir rayonu Haqqinda VIDEO AXTAR YUKLE Online Izle
Kürdəmir rayonu Haqqinda Shekil Axtar Yukle Online Bax
Kürdəmir rayonu Haqqinda Mp3 Axtar Yukle Online Dinle
Meqabaytlariniza Qenaet Edin(2018)
Kürdəmir rayonu Haqqinda Hazir Inshalar
Kürdəmir rayonu Haqqinda Informasiya Melumat Axtar
Kürdəmir rayonu Haqqinda Son Xeberler
Kürdəmir rayonu Haqqinda Android Proqramlari Yukle
Kürdəmir rayonu Haqqinda Yuxu Yozmalari(1)
Kürdəmir rayonu Haqqinda Yuxu Yozmalari(2)
Kürdəmir rayonu Haqqinda Qaynar Ehtirasli Hekayeler
Kürdəmir rayonu Haqqinda Intim Cinsi Intim Munasibetler
Kürdəmir rayonu Haqqinda Letifeler Bolmesi
Kürdəmir rayonu Haqqinda Atalar Sozleri
Kürdəmir rayonu Haqqinda Aforizmler Bolmesi
Kürdəmir rayonu Haqqinda Saglamliq-Tibbi Melumat
Kürdəmir rayonu Haqqinda Qadin Dunyasi Bolmesi
Kürdəmir rayonu Haqqinda Maraqli Lazimli Xidmetler
Kürdəmir rayonu Azercell Bakcell Nar Internet Paketleri
Whatsapp ve Whatsapp Plus Yukle(Yeni 2018)

Informasiya Melumat Axtar
Anarim.Az
Sayt Rehberliyi ile Elaqe
Saytdan Istifade Qaydalari
Anarim.Az 2oo4-2o18